Viêm amidan ở trẻ là một trong những bệnh lý thường gặp nhất trong giai đoạn đầu đời, khi hệ miễn dịch của trẻ chưa được hoàn thiện. Dù đa số trường hợp không quá nghiêm trọng và có thể tự khỏi sau vài ngày, nhưng nếu viêm amidan tái phát nhiều lần có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe. Bài viết này sẽ chia sẻ dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm của viêm amidan ở trẻ, giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe của bé.
1. Biểu hiện viêm amidan ở trẻ
Amidan là hai tuyến lympho nằm ở hai bên thành họng, đóng vai trò như “lá chắn” bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và virus xâm nhập qua đường hô hấp. Khi bị tấn công ồ ạt, amidan dễ bị viêm, sưng, gây ra các triệu chứng khó chịu. Bệnh có thể tiến triển cấp tính với các triệu chứng đột ngột hoặc tái phát nhiều lần và trở nên nghiêm trọng nếu không được can thiệp kịp thời.
● Viêm amidan cấp tính: Trẻ đột nhiên sốt cao 38 - 40°C, kèm theo ớn lạnh và mệt mỏi. Khi kiểm tra, phụ huynh có thể thấy amidan của trẻ sưng to, tấy đỏ, thậm chí có mủ trắng hoặc vàng trên bề mặt. Trẻ quấy khóc, biếng ăn, chảy nước dãi, kêu đau họng, đặc biệt khi nuốt.
● Viêm amidan mạn tính: Trẻ thường xuyên bị đau rát họng, ho khàn hoặc ho có đờm kéo dài. Hơi thở của trẻ có mùi hôi do vi khuẩn và mủ tích tụ. Ngoài ra, viêm amidan mạn tính ở trẻ có thể gây tắc nghẽn đường thở, dẫn đến ngủ ngáy hoặc thậm chí là ngưng thở khi ngủ.
Việc nhận biết sớm các biểu hiện của viêm amidan ở trẻ sẽ giúp phụ huynh có hướng xử lý kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.
Trẻ bị viêm amidan cấp tính có thể đột nhiên sốt cao, kèm theo ớn lạnh và mệt mỏi
2. Nguyên nhân viêm amidan ở trẻ
Hệ miễn dịch của trẻ em còn non nớt, vì vậy amidan đôi khi chưa đủ “sức mạnh” để chống lại sự tấn công ồ ạt từ vi khuẩn, virus. Điều này khiến trẻ rất dễ bị viêm amidan. Ngoài ra, các yếu tố về môi trường và thời tiết cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
● Do virus: Các loại virus như cúm, sởi, adenovirus... là tác nhân hàng đầu gây viêm amidan ở trẻ em, chiếm khoảng 70-85% các trường hợp.
● Do vi khuẩn: Viêm amidan do vi khuẩn thường gặp nhất do liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes). Nếu không được điều trị đúng cách, viêm amidan liên quan đến liên cầu khuẩn rất dễ tái phát và có thể dẫn đến biến chứng nặng nề.
● Môi trường sống: Không khí ô nhiễm, bụi bẩn, khói thuốc lá... là những yếu tố gây kích ứng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
● Thời tiết thay đổi đột ngột: Đặc biệt vào mùa lạnh hoặc khi nhiệt độ thay đổi nhanh, sức đề kháng của trẻ suy giảm, khiến amidan dễ bị viêm.
● Tiếp xúc với người bệnh: Viêm amidan có thể lây qua đường hô hấp khi trẻ tiếp xúc gần với người mắc bệnh, nhất là trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ.
Trẻ bị viêm amidan do hệ miễn dịch chưa đủ khả năng chống lại sự tấn công của vi khuẩn, virus
3. Viêm amidan ở trẻ có nguy hiểm không?
Đa số các trường hợp viêm amidan ở trẻ là bệnh nhẹ, có thể tự khỏi sau khoảng 5 – 7 ngày nếu được chăm sóc tốt tại nhà. Tuy nhiên, nếu để bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, trẻ có thể đối mặt với những nguy cơ sau:
3.1. Ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển
Trẻ bị viêm amidan thường xuyên sẽ hay mệt mỏi, chán ăn, ngủ kém, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ. Một số trẻ bị suy dinh dưỡng, nhẹ cân do viêm amidan tái đi tái lại.
Viêm amidan tái phát thường xuyên ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ
3.2. Nguy cơ biến chứng tại chỗ
Nếu các triệu chứng viêm amidan ở trẻ không cải thiện sau 7 ngày, đặc biệt là khi sốt cao không giảm hoặc đau rát họng nghiêm trọng, đau lan đến tai, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm:
● Áp-xe quanh amidan: Một ổ mủ sẽ hình thành, gây đau dữ dội, khó há miệng, khó nuốt, thậm chí là khó thở.
● Viêm tai giữa, viêm xoang: Vi khuẩn có thể lây lan sang các cơ quan lân cận.
● Tắc nghẽn đường thở: Amidan sưng to quá mức có thể gây ngủ ngáy, ngủ không yên, hoặc thậm chí là hội chứng ngưng thở khi ngủ.
3.3. Biến chứng toàn thân
Đặc biệt, các trường hợp viêm amidan do vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A không thể tự khỏi mà cần điều trị bằng kháng sinh. Nếu không điều trị đúng, vi khuẩn có thể gây biến chứng:
● Thấp tim: Vi khuẩn có thể gây tổn thương van tim, dẫn đến suy tim về sau.
● Viêm cầu thận cấp: Gây tổn thương thận, với các biểu hiện như phù, tiểu ít, hoặc tiểu ra máu.
● Nhiễm trùng huyết: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất, khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Nhiễm trùng huyết là biến chứng nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến tính mạng trẻ
Như vậy, dù viêm amidan ở trẻ không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu cha mẹ chủ quan, để bệnh kéo dài hoặc tự ý điều trị, trẻ có thể gặp biến chứng nặng nề.
4. Cách chữa viêm amidan ở trẻ hiệu quả
Điều trị viêm amidan ở trẻ cần dựa vào nguyên nhân, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ. Các phương pháp thường áp dụng bao gồm:
4.1. Chăm sóc và điều trị tại nhà
Với trường hợp viêm amidan nhẹ do virus, bệnh thường có thể tự khỏi sau 5-7 ngày nhờ cơ thể tự tạo kháng thể chống lại virus. Trong giai đoạn này, phụ huynh có thể chăm sóc tại nhà cho trẻ bằng cách:
● Để trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế vận động mạnh để có thời gian phục hồi.
● Khuyến khích trẻ uống nhiều nước ấm, có thể cho uống thêm nước ép hoa quả giàu vitamin C.
● Chú ý giữ ấm cơ thể cho trẻ, đặc biệt là vùng cổ và ngực.
● Súc miệng bằng nước muối sinh lý để làm sạch họng, giảm viêm.
● Cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt, tránh đồ lạnh, cay nóng.
Cho trẻ uống nước cam để bổ sung vitamin C, tăng cường sức đề kháng
4.2. Điều trị bằng thuốc
Bác sĩ có thể kê đơn thuốc giúp cải thiện các triệu chứng hoặc điều trị các tác nhân gây viêm nhiễm như vi khuẩn, virus.
● Thuốc hạ sốt, giảm đau: Paracetamol thường được sử dụng nếu trẻ sốt cao hoặc đau họng nhiều.
● Thuốc kháng sinh: Thường chỉ định cho viêm amidan do vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn. Bác sĩ sẽ kê đơn kháng sinh phù hợp và yêu cầu uống đủ liều.
● Thuốc kháng viêm, kháng histamin: Có thể dùng trong một số trường hợp để giảm sưng viêm, giảm nghẹt mũi.
Thuốc kháng sinh chỉ được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ. Cha mẹ lưu ý cần cho trẻ uống thuốc đúng liều, đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ để tiêu diệt hết vi khuẩn, tránh tái phát và kháng thuốc.
4.3. Cắt amidan
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt amidan cho trẻ, đặc biệt khi:
● Tình trạng viêm amidan diễn ra thường xuyên, tái phát trên 5 lần/năm.
● Amidan quá to, gây cản trở hô hấp, ngáy to hoặc ngưng thở khi ngủ.
● Có biến chứng như áp xe quanh amidan, viêm tai giữa, viêm xoang tái phát.
Phẫu thuật cắt amidan hiện nay khá an toàn, ít biến chứng, giúp cải thiện chất lượng sống và giảm nguy cơ bệnh tái phát cho trẻ. Tuy nhiên, quyết định cắt amidan cần có sự thăm khám kỹ lưỡng và tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.
Cắt amidan là phương pháp loại bỏ tế bào viêm amidan bị viêm, hạn chế nguy cơ tái phát
Nếu bạn nhận thấy trẻ có các biểu hiện sốt cao, đau họng, bỏ ăn, hãy đưa trẻ đến Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 để được thăm khám và tư vấn phương án điều trị phù hợp. Liên hệ hotline 1900 6923 để được tư vấn và đặt lịch sớm nhất với các bác sĩ giàu kinh nghiệm tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1!
