Huyết áp thấp nếu không được kiểm soát tốt có thể gây chóng mặt, ngất xỉu và tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt ở người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh lý nền. Bên cạnh điều trị y tế, chế độ ăn uống đóng vai trò vô cùng quan trọng trong kiểm soát huyết áp. Theo dõi bài viết sau để biết người huyết áp thấp nên ăn gì và không nên ăn gì để ổn định huyết áp và phòng ngừa biến chứng.

 

 

1. Huyết áp thấp là như thế nào?

 Huyết áp là áp lực của máu tác động lên thành động mạch khi tim co bóp và giãn ra để bơm máu đi khắp cơ thể. Chỉ số huyết áp được thể hiện qua hai con số:

 ●     Huyết áp tâm thu (chỉ số trên): Áp lực khi tim co bóp.

 ●     Huyết áp tâm trương (chỉ số dưới): Áp lực khi tim nghỉ ngơi giữa các nhịp đập.

 Ở người trưởng thành khỏe mạnh, huyết áp bình thường thường dao động quanh mức 120/80 mmHg. Huyết áp được xem là thấp khi chỉ số tâm thu < 90 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≤ 60 mmHg.

 Tùy nguyên nhân và hoàn cảnh, huyết áp thấp có thể được chia thành một số dạng phổ biến:

 ●     Huyết áp thấp mạn tính: Chỉ số huyết áp thấp kéo dài nhưng cơ thể đã thích nghi, thường ít gây ra triệu chứng nguy hiểm ngay lập tức.

 ●     Huyết áp thấp tư thế: Tình trạng tụt huyết áp đột ngột khi thay đổi tư thế (từ nằm hoặc ngồi sang đứng lên), khiến não bộ thiếu máu cục bộ trong chốc lát.

 ●     Huyết áp thấp sau ăn: Máu dồn quá nhiều về hệ tiêu hóa để xử lý thức ăn, gây tụt áp lực máu ở các cơ quan khác, thường gặp ở người cao tuổi.

 ●     Huyết áp thấp thứ phát: Do các bệnh lý (tim mạch, nội tiết) hoặc tác dụng phụ của các loại thuốc điều trị.

 Huyết áp có chỉ số tâm thu < 90 mmHg và/hoặc tâm trương ≤ 60 mmHg được xem là thấp

 Tình trạng huyết áp thấp có thể không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sinh hoạt nhưng nếu tụt huyết áp xảy ra đột ngột, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như chóng mặt, hoa mắt, choáng váng, đau đầu, mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, tim đập nhanh, da lạnh và ẩm. Một số trường hợp nặng có thể ngất xỉu, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột.

 Nếu huyết áp thấp đi kèm các triệu chứng tái diễn nhiều lần, ngất xỉu, đau ngực, khó thở hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh nên đi khám sớm để tìm nguyên nhân và được điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng chế độ ăn uống thiếu khoa học.

2. Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò như thế nào đối với người bệnh huyết áp thấp

 Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến thể tích máu, khả năng co giãn mạch máu và hoạt động của tim. Với người huyết áp thấp, ăn uống hợp lý có thể giúp:

 ●     Tăng thể tích tuần hoàn: Bổ sung đúng thực phẩm giúp giữ nước trong mạch máu, làm tăng lượng máu lưu thông.

 ●     Hạn chế tình trạng tụt huyết áp đột ngột: Cơ thể được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và hoạt động ổn định, hạn chế tình trạng tụt huyết áp đột ngột và cải thiện các biểu hiện như mệt mỏi, choáng váng hay hoa mắt.

 ●     Cải thiện sức bền thành mạch: Cung cấp các dưỡng chất giúp mạch máu co giãn linh hoạt hơn, hạn chế tình trạng giãn mạch đột ngột gây tụt huyết áp.

 ●     Nuôi dưỡng hệ thống tạo máu: Cải thiện tình trạng thiếu máu, thiếu vi chất (sắt, Vitamin B12), giúp cơ thể luôn đủ năng lượng và giảm cảm giác choáng váng, mệt mỏi.

 Do đó, việc thấu hiểu người huyết áp thấp nên ăn gì và kiêng gì là nền tảng để xây dựng thực đơn khoa học, giúp kiểm soát huyết áp thấp lâu dài và an toàn.

 Tìm hiểu huyết áp thấp nên ăn gì và kiêng gì để kiểm soát hiệu quả

3. Người huyết áp thấp nên ăn gì?

 Khi tìm hiểu huyết áp thấp nên ăn gì, người bệnh nên ưu tiên các nhóm thực phẩm giúp tăng huyết áp tự nhiên, cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ tim mạch.

3.1. Thực phẩm giàu muối (Natri)

 Khác với người cao huyết áp, người bị huyết áp thấp thường được khuyến nghị bổ sung muối ở mức hợp lý để giúp duy trì huyết áp ổn định. Natri có vai trò giữ nước trong lòng mạch, làm tăng thể tích máu lưu thông và từ đó giúp huyết áp không bị tụt quá thấp.

 Trong khẩu phần ăn hằng ngày, người bệnh có thể tăng nhẹ lượng muối bằng cách nêm nếm vừa phải các món canh, súp hoặc sử dụng nước chấm mặn nhẹ. Một số loại hạt rang muối nhạt cũng có thể dùng như bữa ăn phụ. Tuy nhiên, việc tăng muối không nên tùy tiện, đặc biệt với người cao tuổi, người có bệnh tim mạch hoặc thận, mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh nguy cơ giữ nước quá mức hoặc gây quá tải tim.

 Người bị huyết áp thấp được khuyến nghị bổ sung thêm muối trong khẩu phần ăn

3.2. Thực phẩm giàu Vitamin B12 và Acid folic

 Vitamin B12 và acid folic đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu và duy trì chức năng hệ thần kinh. Thiếu hụt hai vi chất này có thể dẫn đến thiếu máu, khiến lượng oxy vận chuyển đến các cơ quan giảm sút và làm tình trạng huyết áp thấp trở nên nghiêm trọng hơn.

 Người huyết áp thấp nên tăng cường các thực phẩm giàu vitamin B12 và acid folic như thịt bò, thịt lợn nạc, trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa. Gan động vật cũng là nguồn cung cấp sắt và vitamin B12 dồi dào, tuy nhiên chỉ nên ăn với lượng vừa phải. Bên cạnh đó, các loại rau lá xanh đậm như rau bina, súp lơ xanh, rau ngót không chỉ bổ sung acid folic mà còn hỗ trợ tuần hoàn máu hiệu quả.

 Tăng cường các thực phẩm giàu vitamin B12 như thịt bò, trứng, sữa

3.3. Thực phẩm giàu protein

 Protein là thành phần thiết yếu giúp duy trì trương lực mạch máu, hỗ trợ hoạt động của tim và ổn định huyết áp. Chế độ ăn thiếu protein có thể khiến cơ thể mệt mỏi, suy nhược và dễ bị tụt huyết áp hơn.

 Người bị huyết áp thấp nên ưu tiên các nguồn protein lành mạnh như thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu phụ, các loại đậu và hạt. Những thực phẩm này không chỉ cung cấp năng lượng bền vững mà còn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch mà không làm tăng cholesterol xấu.

 Người bệnh nên ưu tiên các nguồn protein lành mạnh như thịt nạc, cá, trứng

3.4. Các loại thực phẩm có khả năng ổn định huyết áp

 Bên cạnh các nhóm thực phẩm chính, một số loại thực phẩm quen thuộc cũng có tác dụng hỗ trợ ổn định huyết áp khi sử dụng đúng cách.

 ●     Nho khô: Theo y học cổ truyền, nho khô giúp hỗ trợ chức năng của tuyến thượng thận, từ đó duy trì huyết áp ở mức bình thường. Nên ngâm nho khô trong nước qua đêm và ăn vào sáng sớm.

 ●     Hạnh nhân: Chứa nhiều acid béo không bão hòa cùng khoáng chất cần thiết cho tim mạch, giúp cải thiện sức bền thành mạch.

 ●     Mật ong: Với hàm lượng enzyme và khoáng chất phong phú, có thể giúp tăng năng lượng, giảm cảm giác mệt mỏi và hỗ trợ ổn định huyết áp khi dùng với lượng vừa phải.

 Nho khô có khả năng hỗ trợ tuyến thượng thận giúp duy trì huyết áp ổn định

4. Người huyết áp thấp không nên ăn gì?

 Bên cạnh việc tìm hiểu huyết áp thấp nên ăn gì, người bệnh cũng cần đặc biệt lưu ý đến những nhóm thực phẩm có thể làm huyết áp tụt sâu hơn hoặc gây rối loạn điều hòa tuần hoàn. Việc ăn uống không phù hợp có thể khiến các triệu chứng như chóng mặt, choáng váng, mệt mỏi hay ngất xỉu xảy ra thường xuyên hơn, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền tim mạch.

4.1. Thực phẩm giàu carbohydrate tinh thể

 Chế độ ăn quá nhiều carbohydrate còn làm máu dồn nhiều về hệ tiêu hóa sau bữa ăn, khiến lượng máu lên não giảm tạm thời và gây cảm giác choáng váng, buồn ngủ hoặc mệt rã rời. Vì vậy, người huyết áp thấp nên hạn chế đồ ngọt, ưu tiên tinh bột hấp thu chậm như ngũ cốc nguyên hạt.

 Người huyết áp thấp không nên ăn quá nhiều carbohydrate

4.2. Đồ uống có cồn

 Rượu bia là nhóm đồ uống người huyết áp thấp nên tránh hoặc sử dụng ở mức tối thiểu. Cồn có tác dụng làm giãn mạch máu, khiến huyết áp giảm thêm và dễ gây choáng ngất, đặc biệt khi đứng dậy đột ngột.

 Bên cạnh đó, rượu bia còn gây mất nước, làm giảm thể tích máu lưu thông – yếu tố quan trọng trong việc duy trì huyết áp ổn định. Việc uống rượu bia thường xuyên không chỉ làm nặng thêm tình trạng huyết áp thấp mà còn ảnh hưởng xấu đến gan, tim và hệ thần kinh.

 Hạn chế tiêu thụ đồ uống có cồn vì có thể khiến huyết áp giảm thêm

4.3. Thực phẩm lợi tiểu

 Một số thực phẩm và đồ uống có tính lợi tiểu mạnh như cà phê, trà đặc, nước râu ngô, atiso hoặc các loại thuốc thảo dược không kiểm soát có thể làm cơ thể mất nước nhanh chóng. Khi lượng nước trong lòng mạch giảm, huyết áp sẽ dễ tụt xuống mức thấp hơn bình thường.

 Với người huyết áp thấp, việc mất nước dù nhẹ cũng có thể gây chóng mặt, mệt mỏi hoặc choáng váng. Do đó, cần hạn chế sử dụng các thực phẩm lợi tiểu và đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày.

4.4. Thực phẩm có tính hàn

 Theo cả y học cổ truyền và y học hiện đại, các thực phẩm có tính hàn như rau má, mướp đắng, dưa hấu, nha đam, củ sen sống… có thể gây lạnh bụng, làm giãn mạch ngoại biên và khiến huyết áp giảm thêm. Người huyết áp thấp, đặc biệt là người thể trạng gầy yếu, dễ mệt, nên hạn chế nhóm thực phẩm này hoặc chỉ sử dụng với lượng nhỏ, kết hợp cùng thực phẩm có tính ấm để cân bằng.

 Người huyết áp thấp nên hạn chế nhóm thực phẩm có tính hàn

4.5. Thực phẩm quá chua

 Các loại thực phẩm và trái cây quá chua như chanh, giấm, me, cóc, xoài xanh có thể kích thích hệ thần kinh phó giao cảm và gây giãn mạch, từ đó làm huyết áp hạ thấp hơn. Ngoài ra, ăn nhiều đồ chua còn dễ gây cồn cào dạ dày, buồn nôn – những triệu chứng thường gặp ở người huyết áp thấp. Vì vậy, người bệnh nên hạn chế ăn đồ chua, đặc biệt khi bụng đói hoặc khi đang có cảm giác chóng mặt, mệt mỏi.

5. Cần lưu ý gì khi chuẩn bị thực đơn cho người huyết áp thấp

 Hiểu rõ người huyết áp thấp nên ăn gì và kiêng ăn gì là bước đầu tiên để xây dựng một thực đơn phù hợp, đảm bảo cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng và duy trì huyết áp ổn định. Bên cạnh đó, bạn cũng cần lưu ý những nguyên tắc sau để đảm bảo hiệu quả:

 ●     Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn 3 bữa chính quá no, hãy chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày. Điều này giúp ngăn ngừa tình trạng hạ huyết áp sau khi ăn do máu không bị dồn quá nhiều về dạ dày cùng lúc.

 ●     Uống đủ nước: Thiếu nước làm giảm thể tích máu và khiến huyết áp tụt thấp hơn. Người bệnh nên duy trì lượng nước khoảng 2–2,5 lít mỗi ngày, có thể tăng thêm khi thời tiết nóng hoặc vận động nhiều.

 ●     Không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng: Sau một đêm dài, huyết áp thường ở mức thấp nhất vào buổi sáng. Một bữa sáng đầy đủ năng lượng, giàu protein và nước sẽ giúp cơ thể nhanh chóng ổn định huyết áp và giảm nguy cơ choáng váng khi vừa thức dậy.

 ●     Hạn chế tinh bột nhanh: Người bệnh cần hạn chế tinh bột nhanh như gạo trắng, bánh mì trắng hay đường tinh luyện. Những thực phẩm này dễ làm đường huyết tăng nhanh rồi giảm đột ngột, kéo theo nguy cơ tụt huyết áp. Thay vào đó, nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt để giữ đường huyết và huyết áp ổn định hơn

 ●     Bù nước và điện giải chủ động: Với người thường xuyên vận động hoặc ra nhiều mồ hôi, việc bổ sung nước điện giải có chứa muối khoáng là cần thiết để tránh mất cân bằng điện giải, duy trì tuần hoàn ổn định.

 ●     Kết hợp lối sống khoa học: Chế độ ăn cần đi đôi với vận động nhẹ nhàng như Yoga, đi bộ và đặc biệt là thói quen thay đổi tư thế từ từ (không đứng dậy quá đột ngột từ tư thế nằm/ngồi).

 ●     Theo dõi định kỳ: Sử dụng máy đo huyết áp tại nhà để ghi chép lại phản ứng của cơ thể với từng loại thực phẩm, từ đó điều chỉnh thực đơn phù hợp nhất với cơ địa cá nhân.

 Đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày để thể tích máu không bị giảm

6. Câu hỏi thường gặp về dinh dưỡng cho người huyết áp thấp

 Dưới đây là tổng hợp những thắc mắc phổ biến nhất giúp người bệnh hiểu rõ hơn về cách chăm sóc sức khỏe tại nhà:

Huyết áp thấp nên bổ sung vitamin gì?

 Người bị huyết áp thấp cần đặc biệt chú ý đến vitamin B12 và acid folic (vitamin B9). Thiếu hụt hai vi chất này có thể làm giảm quá trình tạo hồng cầu, dẫn đến thiếu máu và gây tụt huyết áp kéo dài. Việc bổ sung thông qua thực phẩm hoặc theo chỉ định của bác sĩ sẽ giúp cải thiện tình trạng này hiệu quả hơn.

Huyết áp thấp nên ăn hoa quả gì?

 Người huyết áp thấp nên ưu tiên các loại trái cây giàu khoáng chất nhưng không quá chua như:

 ●     Chuối: Cung cấp Kali giúp ổn định nhịp tim và cân bằng điện giải.

 ●     Lựu: Có tác dụng bổ máu, tăng cường lưu thông tuần hoàn và cải thiện sắc diện.

●     Táo và lê: Cung cấp chất xơ hòa tan giúp ổn định năng lượng mà không gây nặng bụng

Huyết áp thấp nên uống nước gì?

 Người huyết áp thấp cần đảm bảo uống đủ nước mỗi ngày (khuyến nghị từ 2–2,5 lít mỗi ngày). Bên cạnh nước lọc, người bệnh có thể bổ sung các loại nước trái cây, trà thảo mộc có tác dụng bổ sung điện giải như:

 ●     Nước chanh đường muối: Sự kết hợp giữa Natri (muối), Glucose (đường) và nước giúp bù điện giải và tăng thể tích máu nhanh chóng trong các cơn choáng váng nhẹ.

 ●     Trà gừng ấm: Một ly trà gừng có tác dụng co mạch, làm ấm cơ thể và nâng huyết áp tức thì.

 Huyết áp thấp không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu chủ quan và không kiểm soát tốt, bệnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng sống. Việc hiểu rõ người huyết áp thấp nên ăn gì và không nên ăn gì sẽ giúp bạn xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, hỗ trợ ổn định huyết áp và phòng ngừa biến chứng lâu dài. Bên cạnh ăn uống, đừng quên theo dõi huyết áp định kỳ và thăm khám bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe một cách toàn diện.

 Bạn đang lo lắng về những cơn chóng mặt do huyết áp thấp? Hãy liên hệ Hotline 1900 6923 của Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 để đặt lịch tư vấn cùng các chuyên gia dinh dưỡng và tim mạch hàng đầu ngay hôm nay!