Giãn tĩnh mạch là tình trạng ngày càng phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ, người làm việc đứng lâu hoặc ngồi nhiều. Ban đầu, bệnh chỉ gây cảm giác nặng chân, mỏi, nhưng nếu không phát hiện và điều trị sớm, có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như loét chân, viêm tĩnh mạch hay hình thành cục máu đông. Vậy giãn tĩnh mạch có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu và khi nào cần đi khám? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

 

 

1. Giãn tĩnh mạch là gì?

 Tĩnh mạch là những mạch máu có nhiệm vụ đưa máu đã khử oxy từ các chi trở về tim. Bên trong tĩnh mạch có các van một chiều, giúp máu chỉ chảy theo một hướng và ngăn không cho máu dồn ngược xuống dưới do tác động của trọng lực.

 Khi các van này bị suy yếu hoặc tổn thương, dòng máu lưu thông kém, gây ứ đọng tại chỗ. Lâu dần, áp lực trong lòng mạch tăng lên khiến thành tĩnh mạch giãn ra, phồng lên và xoắn lại, tạo nên hiện tượng gọi là giãn tĩnh mạch.

 Giãn tĩnh mạch thường dễ nhận biết bằng mắt thường, nhất là ở vùng chân và bàn chân, nơi chịu nhiều áp lực nhất khi đứng hoặc đi lại. Các mạch máu nổi lên có thể màu xanh, tím, gồ cao trên da, đôi khi kèm cảm giác nặng, mỏi hoặc đau nhức chân.

 Giãn tĩnh mạch là các mạch máu căng giãn và nổi rõ dưới bề mặt da

2. Giãn tĩnh mạch có nguy hiểm không?

 Giãn tĩnh mạch không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nếu để lâu. Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh có thể chỉ cảm thấy nặng chân, mỏi hoặc sưng nhẹ ở cổ chân. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra:

 ●     Viêm tĩnh mạch nông: Gây sưng đỏ, đau rát, cảm giác nóng dọc theo đường tĩnh mạch.

 ●     Huyết khối tĩnh mạch sâu: Máu đông hình thành trong lòng tĩnh mạch, nếu cục máu di chuyển lên phổi có thể gây thuyên tắc phổi, đe dọa đến tính mạng.

 ●     Loét da tĩnh mạch mạn tính: Do máu ứ đọng lâu ngày, vùng da quanh cổ chân dễ bị sạm, khô, nứt nẻ và loét khó lành.

 ●     Xuất huyết tĩnh mạch: Khi mạch giãn vỡ do va chạm hoặc tăng áp lực đột ngột, gây chảy máu dưới da hoặc ngoài da.

 Bạn không nên chủ quan khi phát hiện dấu hiệu suy giãn tĩnh mạch. Việc phát hiện và điều trị sớm giúp ngăn biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể.

 Giãn tĩnh mạch làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu

3. Dấu hiệu giãn tĩnh mạch

 Giãn tĩnh mạch thường tiến triển âm thầm và các triệu chứng của nó dễ bị nhầm lẫn với mỏi cơ hoặc thoái hóa khớp, khiến người bệnh chủ quan. Ban đầu, có thể không có đau nhức rõ ràng, nhưng khi tình trạng suy giãn tĩnh mạch trở nên nghiêm trọng, các triệu chứng trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt là vào cuối ngày hoặc sau khi đứng/ngồi lâu.

 Một số dấu hiệu cảnh báo bạn nên lưu ý gồm:

 ●     Tĩnh mạch nổi ngoằn ngoèo dưới da, thường ở bắp chân hoặc đùi.

 ●     Cảm giác nặng, căng tức, đau hoặc nóng rát ở chân, đặc biệt khi đứng lâu.

 ●     Phù nề nhẹ quanh mắt cá chân, nhất là vào cuối ngày.

 ●     Da sạm màu, khô hoặc xuất hiện vết loét ở vùng cổ chân.

 ●     Xuất hiện các cơn chuột rút không rõ nguyên nhân, thường xảy ra vào ban đêm.

 Nhận biết sớm các dấu hiệu giãn tĩnh mạch là chìa khóa để điều trị hiệu quả. Nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu trên, hãy sớm đến cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra, tránh để bệnh tiến triển nặng.

 Dấu hiệu nhận biết giãn tĩnh mạch bằng mắt thường

4. Các dạng suy giãn tĩnh mạch phổ biến

 Giãn tĩnh mạch được chia thành nhiều dạng khác nhau, tùy vào vị trí và mức độ tổn thương:

 ●     Suy giãn tĩnh mạch chi dưới (chân): Là loại phổ biến nhất và nghiêm trọng nhất do áp lực máu tĩnh mạch cao khi chúng ta đứng thẳng, thường gặp ở người phải đứng lâu, phụ nữ mang thai hoặc người thừa cân.

 ●     Suy giãn tĩnh mạch tay: Ít gặp hơn, thường do tập luyện quá sức, mang vác nặng hoặc do yếu tố di truyền.

 ●     Giãn tĩnh mạch nông: Là các tĩnh mạch giãn nằm ngay dưới da, dễ nhìn thấy bằng mắt thường, gây ra các triệu chứng đau nhức và mất thẩm mỹ.

 ●     Giãn tĩnh mạch dạng lưới: Là các tĩnh mạch có đường kính nhỏ hơn (thường 2-3mm), có màu xanh da trời, thường nằm dưới da, tạo thành hình mạng lưới.

 ●     Giãn tĩnh mạch dạng sợi (Telangiectasia): Còn gọi là “mao mạch mạng nhện”, là tình trạng các mao mạch nhỏ (đường kính dưới 1mm) giãn ra, tạo thành hình mạng nhện. Tình trạng này chủ yếu gây mất thẩm mỹ chứ ít ảnh hưởng sức khỏe.

 Giãn tĩnh mạch dạng sợi hay còn gọi là mao mạch mạng nhện

5. Nguyên nhân gây suy giãn tĩnh mạch là gì?

 Suy giãn tĩnh mạch là kết quả của sự suy yếu van tĩnh mạch, thường liên quan đến sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ. Việc nhận biết các yếu tố này là quan trọng để chủ động phòng ngừa:

 ●     Di truyền: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Nếu trong gia đình (cha mẹ, anh chị em) có người mắc bệnh, nguy cơ bạn mắc suy giãn tĩnh mạch sẽ cao hơn.

 ●     Giới tính và hormone: Phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới do sự thay đổi nội tiết tố (mang thai, tiền mãn kinh, mãn kinh) và việc sử dụng thuốc tránh thai. Hormone nữ có thể làm giãn thành tĩnh mạch.

 ●     Tuổi tác: Theo thời gian, các van tĩnh mạch bị thoái hóa và giảm tính đàn hồi, khiến chúng hoạt động kém hiệu quả hơn, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

 ●     Tư thế làm việc: Đứng hoặc ngồi quá lâu (ví dụ: giáo viên, nhân viên văn phòng, thợ cắt tóc) làm tăng áp lực máu tĩnh mạch kéo dài ở chân.

 ●     Thừa cân/Béo phì: Trọng lượng cơ thể dư thừa tạo áp lực lớn lên tĩnh mạch ở chân và ổ bụng, cản trở máu về tim.

 ●     Mang thai: Sự tăng thể tích máu và áp lực từ tử cung lên các tĩnh mạch lớn trong xương chậu làm tăng áp lực lên tĩnh mạch chân.

 Phụ nữ mang thai dễ bị suy giãn tĩnh mạch do sự thay đổi hormone

6. Khi nào cần đi khám

 Ở giai đoạn đầu, giãn tĩnh mạch có thể chỉ gây khó chịu nhẹ, thậm chí không có triệu chứng. Tuy nhiên, nếu không được điều trị, bệnh có thể tiến triển và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như loét da, viêm tĩnh mạch hay hình thành cục máu đông. Do đó, bạn không nên chủ quan mà cần đặc biệt lưu ý và thăm khám sớm khi phát hiện các dấu hiệu sau:

 ●     Cảm giác nặng, sưng, đau hoặc tê mỏi chân kéo dài dù đã nghỉ ngơi.

 ●     Tĩnh mạch sưng to, cứng, đỏ hoặc nóng rát khi chạm vào.

 ●     Da vùng cẳng chân thay đổi màu sắc, sạm hoặc xuất hiện vết loét lâu lành.

 ●     Sưng phù kéo dài, đặc biệt quanh mắt cá chân.

 ●     Có cảm giác đau nhói hoặc nghi ngờ cục máu đông ở bắp chân.

 Khám sớm giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương tĩnh mạch, đồng thời đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, giúp ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

 Bạn cần thăm khám bác sĩ sớm nếu tĩnh mạch sưng to, gây đau, tê mỏi thường xuyên

7. Chẩn đoán bệnh suy giãn tĩnh mạch

 Để chẩn đoán bệnh suy giãn tĩnh mạch, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và tiến hành thăm khám lâm sàng, sau đó, chỉ định phương pháp cận lâm sàng phù hợp.

 ●     Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra chân, yêu cầu đứng hoặc ngồi để đánh giá mức độ sưng và các tĩnh mạch nổi rõ.

 ●     Siêu âm Doppler tĩnh mạch (Duplex Ultrasound): Sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh cấu trúc tĩnh mạch và Doppler để đo tốc độ và hướng dòng máu. Từ đó, bác sĩ có thể xác định chính xác vị trí van bị hở (trào ngược máu) và phát hiện sự hiện diện của cục máu đông (DVT) trong tĩnh mạch sâu.

 Siêu âm Doppler thường được ứng dụng trong chẩn đoán suy giãn tĩnh mạch

8. Điều trị bệnh suy giãn tĩnh mạch như thế nào?

 Điều trị giãn tĩnh mạch phụ thuộc vào mức độ tổn thương tĩnh mạch, triệu chứng lâm sàng và nhu cầu thẩm mỹ của người bệnh. Mục tiêu chính của điều trị là cải thiện lưu thông máu, giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.

8.1. Điều trị bảo tồn

 Đây là lựa chọn đầu tiên cho những trường hợp suy giãn tĩnh mạch ở mức độ nhẹ đến trung bình hoặc khi người bệnh chưa có chỉ định can thiệp. Các phương pháp này giúp giảm triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh và cải thiện chất lượng cuộc sống.

 ●     Mang vớ áp lực y khoa: Vớ nén tạo áp lực từ mắt cá chân lên đùi, giúp ép các tĩnh mạch, hỗ trợ van hoạt động và ngăn ngừa máu ứ đọng. Đây là phương pháp điều trị cơ bản cho mọi giai đoạn.

 ●     Thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt: Để cải thiện tình trạng giãn tĩnh mạch, bác sĩ thường khuyến khích người bệnh tập thể dục nhẹ nhàng, đặc biệt là đi bộ, đạp xe. Ngoài ra, người bệnh cần duy trì cân nặng hợp lý và hạn chế đứng hoặc ngồi quá lâu. Khi nghỉ ngơi, nằm ngủ, người bệnh nên kê chân cao hơn để tránh tình trạng máu chảy ngược.

 ●     Sử dụng thuốc: Bác sĩ có thể chỉ định mang vớ kết hợp với điều trị bằng thuốc để tăng cường độ bền thành mạch, giảm ứ trệ tuần hoàn.

 Mang vớ áp lực là phương pháp thường được chỉ định đầu tiên

8.2. Điều trị ngoại khoa

 Các phương pháp can thiệp ngoại khoa được áp dụng khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc khi bệnh đã tiến triển nặng, nhằm loại bỏ hoặc làm đóng các tĩnh mạch bị giãn.

 ●     Tiêm xơ (Sclerotherapy): Tiêm xơ tĩnh mạch thường áp dụng cho tĩnh mạch mạng nhện hoặc tĩnh mạch giãn nhỏ. Bác sĩ tiêm một dung dịch hóa học vào tĩnh mạch bị giãn, khiến tĩnh mạch bị xơ hóa (co lại) và dần biến mất.

 ●     Laser và Radiofrequency Ablation (RFA): Đây là các phương pháp nội tĩnh mạch hiện đại. Bác sĩ sử dụng năng lượng nhiệt (Laser hoặc sóng vô tuyến) đưa vào tĩnh mạch thông qua ống thông nhỏ. Nhiệt làm tĩnh mạch bị tổn thương, xơ hóa và đóng lại. Đây là phương pháp có hiệu quả cao, ít đau đớn và thời gian phục hồi nhanh.

 ●     Phẫu thuật rút tĩnh mạch (Stripping): Đây là phương pháp truyền thống, loại bỏ tĩnh mạch bị giãn nặng thông qua các vết rạch nhỏ. Hiện nay, phương pháp này ít phổ biến hơn do tính xâm lấn cao và thời gian phục hồi lâu hơn so với RFA/Laser.

 Thủ thuật tiêm xơ thường được áp dụng cho tĩnh mạch mạng nhện hoặc tĩnh mạch giãn nhỏ

9. Biện pháp phòng ngừa suy giãn tĩnh mạch

 Phòng ngừa giãn tĩnh mạch tập trung vào việc giảm áp lực lên hệ thống tĩnh mạch chi dưới và tăng cường lưu thông máu. Bạn có thể áp dụng các biện pháp sau để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh hoặc làm chậm tiến triển của bệnh:

 ●     Tập thể dục đều đặn: Các bài tập như đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc yoga giúp cơ bắp chân co bóp nhịp nhàng, hoạt động như một “máy bơm tự nhiên” hỗ trợ máu lưu thông về tim, giảm áp lực trong lòng tĩnh mạch.

 ●     Tránh đứng hoặc ngồi lâu: Duy trì một tư thế trong thời gian dài khiến máu dễ ứ đọng ở chân. Bạn nên đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 30–45 phút, hoặc duỗi chân, xoay cổ chân để kích thích lưu thông máu.

 ●     Nâng cao chân: Nâng cao chân cao hơn tim 3-4 lần/ngày, mỗi lần 15 phút, đặc biệt sau khi đứng lâu hoặc vào cuối ngày để hỗ trợ máu chảy về.

 ●     Duy trì cân nặng khỏe mạnh: Giảm cân và kiểm soát cân nặng giúp giảm áp lực tổng thể lên tĩnh mạch ở chân và ổ bụng.

 ●     Tránh mặc quần áo quá chật: Đặc biệt ở vùng hông, eo và đùi, vì chúng có thể cản trở lưu thông máu và làm tăng áp lực trong lòng tĩnh mạch.

 ●     Bổ sung thực phẩm tốt cho mạch máu: Nên ưu tiên rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên cám, cá hồi, hạt óc chó, dầu oliu. Đây là những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, vitamin C, E và omega-3 giúp tăng độ bền thành mạch và cải thiện tuần hoàn máu.

 Tập thể dục đều đặn giúp hỗ trợ tuần hoàn máu

 Giãn tĩnh mạch là bệnh lý mạn tính, tiến triển chậm nhưng có thể gây biến chứng nghiêm trọng nếu chủ quan. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp bạn kiểm soát bệnh hiệu quả, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

 Tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, cùng hệ thống siêu âm Doppler mạch máu hiện đại giúp chẩn đoán chính xác mức độ suy giãn. Tùy vào tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn phác đồ điều trị cá nhân hóa, kết hợp giữa điều chỉnh lối sống, thuốc và can thiệp khi cần thiết, giúp người bệnh giảm đau, giảm sưng và phục hồi chức năng tuần hoàn máu hiệu quả.

 Hãy liên hệ ngay hotline 1900 6923 để được tư vấn, thăm khám và điều trị bệnh giãn tĩnh mạch cùng các chuyên gia tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1.