Bạn đang phải vật lộn với những đêm trằn trọc, thao thức? Đêm nào cũng tỉnh giấc giữa chừng rồi khó ngủ lại? Mất ngủ thường xuyên không chỉ khiến bạn mệt mỏi, kém tập trung mà còn là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Vậy bị mất ngủ thường xuyên là bệnh gì? Có cần đi khám hay không? Hãy theo dõi bài viết sau để biết câu trả lời!
1. Mất ngủ là gì?
Giấc ngủ đóng là thời gian để cơ thể phục hồi năng lượng sau một ngày dài. Mỗi người có nhu cầu ngủ khác nhau, nhưng người trưởng thành thường cần ngủ từ 7–8 tiếng mỗi đêm để đảm bảo sức khỏe. Ngoài việc ngủ đủ giờ, một giấc ngủ chất lượng còn phải ngủ sâu và khi tỉnh dậy bạn cảm thấy khỏe khoắn, tỉnh táo.
Mất ngủ là rối loạn giấc ngủ có thể gây khó ngủ, ngủ không sâu, thức giấc nhiều lần trong đêm hoặc thức dậy và không thể ngủ lại được. Một vài người chỉ thỉnh thoảng rơi vào trạng thái mất ngủ nhưng cũng có trường hợp bị mất ngủ thường xuyên, kéo dài trên 3 tuần, thì có thể được xem là mất ngủ mãn tính.
Mất ngủ là tình trạng giấc ngủ bị rối loạn, đặc trưng bởi các triệu chứng khó ngủ, ngủ không sâu giấc, tỉnh dậy nhiều lần
Tình trạng mất ngủ tạm thời có thể chỉ gây cảm giác mệt mỏi, uể oải vào ngày hôm sau nhưng nếu bị mất ngủ thường xuyên, sức khỏe thể chất lẫn tinh thần đều có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng:
● Suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung: Giấc ngủ kém làm ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ, gây giảm hiệu suất học tập, làm việc.
● Tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính: Mất ngủ kéo dài là yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc các bệnh nghiêm trọng như cao huyết áp, tiểu đường type 2, bệnh tim mạch và béo phì.
● Rối loạn cảm xúc: Người mất ngủ dễ bị lo âu, trầm cảm, dễ nóng giận hoặc thay đổi tâm trạng thất thường.
● Suy giảm hệ miễn dịch: Thiếu ngủ có thể khiến hệ miễn dịch suy yếu, không đủ khả năng chống lại sự tấn công của virus, vi khuẩn và dễ bị nhiễm bệnh hơn.
● Tăng nguy cơ tai nạn: Mất ngủ làm giảm phản xạ và sự tỉnh táo hoặc dễ gây ngủ gật khi đang làm việc hoặc tham gia giao thông, làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.
2. Bị mất ngủ thường xuyên là bệnh gì?
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến mất ngủ. Trong đó, nguyên nhân gây mất ngủ tạm thời thường do lối sống hoặc thói quen sinh hoạt chưa phù hợp.
● Căng thẳng, lo âu quá mức khiến tâm trí hoạt động không ngừng, gây khó ngủ.
● Bị rối loạn nhịp sinh học, thời gian ngủ nghỉ thất thường do thay đổi lịch làm việc hoặc chênh lệch múi giờ.
● Thói quen sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ khiến não bộ bị kích thích và ức chế sản xuất melatonin – hormone gây buồn ngủ.
● Lạm dụng các chất kích thích như trà, cà phê, rượu, bia…
● Ăn quá no trước khi đi ngủ, làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa, gây khó ngủ.
● Môi trường ngủ không thoải mái như phòng ngủ quá sáng, có nhiều tiếng ồn, nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh…
Nếu bạn bị mất ngủ thường xuyên mà không có dấu hiệu cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp thư giãn, điều chỉnh lối sống, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như:
● Bệnh dị ứng: Các tác nhân gây dị ứng trong không khí có thể kích thích đường hô hấp sản xuất các chất gây nghẹt mũi. Triệu chứng nghẹt mũi xuất hiện vào cả ban ngày và ban đêm không chỉ gây khó chịu mà còn làm gián đoạn mất ngủ, dẫn đến tình trạng mất ngủ, ngủ không sâu.
● Bệnh viêm khớp: Những cơn đau nhức xương khớp khiến người bệnh trằn trọc, khó ngủ hoặc thường xuyên thức giấc.
● Bệnh tim: Suy tim, tăng huyết áp có thể gây khó thở, đau ngực, ho vào ban đêm, làm gián đoạn giấc ngủ.
● Bệnh tuyến giáp: Các vấn đề về tuyến giáp, đặc biệt là cường giáp làm tăng tốc độ trao đổi chất, khiến cơ thể luôn trong trạng thái tỉnh táo, bồn chồn, tim đập nhanh và khó ngủ.
● Bệnh trào ngược dạ dày thực quản: Các triệu chứng của bệnh như ợ nóng, ho, khó thở có xu hướng nghiêm trọng hơn khi người bệnh nằm. Điều này khiến người bệnh lo lắng, khó chịu, khó đi vào giấc ngủ.
● Thay đổi nội tiết tố: Ở phụ nữ mãn kinh, sự thay đổi nội tiết tố trong giai đoạn này có thể gây ra các triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, lo lắng, bồn chồn khiến họ khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không ngon giấc.
● Bệnh lý tâm thần: Mất ngủ có thể là triệu chứng của các vấn đề tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn căng thẳng sau chấn thương…
Một số bệnh lý như trào ngược dạ dày có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của người bệnh
Mất ngủ còn là triệu chứng đặc trưng của các rối loạn giấc ngủ nguyên phát như:
● Hội chứng chân không yên (Restless Legs Syndrome - RLS): Là một tình trạng gây ra cảm giác khó chịu không thể kiểm soát ở chân, đặc biệt là vào buổi tối hoặc khi nghỉ ngơi, khiến người bệnh phải cử động chân liên tục, gây khó khăn khi đi vào giấc ngủ.
● Ngưng thở khi ngủ: Một rối loạn nghiêm trọng khi hơi thở bị gián đoạn nhiều lần trong lúc ngủ. Điều này dẫn đến thiếu oxy, gây thức giấc liên tục (dù người bệnh có thể không nhớ) và mệt mỏi dữ dội vào ban ngày.
3. Khi nào bị mất ngủ nên thăm khám bác sĩ
Nếu bạn bị mất ngủ thường xuyên và tình trạng này không cải thiện dù đã thay đổi lối sống, giờ giấc sinh hoạt và thói quen ngủ, thì việc gặp bác sĩ là cần thiết. Đặc biệt, bạn nên đi khám sớm nếu xuất hiện những dấu hiệu sau:
● Mất ngủ xảy ra liên tục, kéo dài trên 3 tuần, với tần suất từ 3 lần/tuần trở lên.
● Mất ngủ khiến bạn cảm thấy mệt mỏi ban ngày, khó tập trung, suy giảm hiệu suất học tập, công việc và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
● Mất ngủ kèm các triệu chứng ngáy to, thở hổn hển trong khi ngủ, cảm giác khó chịu ở chân, tâm trạng buồn bã kéo dài, lo âu quá mức...
Thăm khám bác sĩ sẽ giúp xác định nguyên nhân cụ thể gây mất ngủ, từ thói quen sinh hoạt đến các rối loạn thần kinh, nội tiết hay bệnh lý tiềm ẩn. Từ đó, bác sĩ sẽ tư vấn và xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả và an toàn cho người bệnh.
4. Điều trị mất ngủ thường xuyên như thế nào?
Ban đầu, bác sĩ khai thác thông tin về bệnh sử, các triệu chứng người bệnh đang gặp phải. Sau đó, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện một số xét nghiệm hoặc đo đa ký giấc ngủ để xác định chính xác nguyên nhân gây mất ngủ.
Đo đa ký giấc ngủ là một kỹ thuật chẩn đoán hoàn toàn không xâm lấn, có thể áp dụng cho mọi đối tượng, kể cả trẻ em, người lớn tuổi hoặc phụ nữ mang thai. Phương pháp này giúp theo dõi và ghi lại đầy đủ các hoạt động sinh lý xảy ra trong giấc ngủ, hỗ trợ bác sĩ phát hiện và chẩn đoán rối loạn giấc ngủ mà người bệnh đang gặp phải.
Tùy vào nguyên nhân gây mất ngủ, bác sĩ sẽ đưa ra hướng điều trị phù hợp. Dưới đây là những phương pháp phổ biến:
4.1. Điều chỉnh lối sống và thói quen sinh hoạt tốt cho giấc ngủ
● Thiết lập giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày.
● Tránh sử dụng thiết bị điện thoại trước khi đi ngủ ít nhất 1 giờ.
● Tăng cường vận động thể chất, nhưng không nên tập sát giờ ngủ.
● Giải tỏa căng thẳng, thư giãn trước khi đi ngủ bằng cách đọc sách, nghe nhạc hoặc thiền định.
● Không ăn no, uống cà phê, rượu bia vào buổi tối.
● Ưu tiên các thực phẩm tốt cho giấc ngủ trong thực đơn hàng ngày như các loại cá béo, trái cây giàu vitamin B…
● Giữ phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát, tối và sạch sẽ.
Đi ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày là một thói quen tốt, giúp cải thiện tình trạng mất ngủ
4.2. Liệu pháp hành vi nhận thức cho chứng mất ngủ (CBT-I)
Đây là phương pháp điều trị không dùng thuốc, hiệu quả cao cho mất ngủ mãn tính. Bác sĩ tâm lý sẽ giúp bạn điều chỉnh suy nghĩ, hành vi và cảm xúc để cải thiện giấc ngủ.
4.3. Điều trị bằng thuốc (theo chỉ định của Bác sĩ)
Thuốc ngủ thường chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn để điều trị mất ngủ cấp tính hoặc trong những trường hợp mất ngủ mãn tính nghiêm trọng, khi các phương pháp không dùng thuốc không hiệu quả. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định và giám sát của bác sĩ vì có thể gây tác dụng phụ hoặc phụ thuộc thuốc.
Các loại thuốc ngủ phổ biến bao gồm:
● Thuốc không kê đơn: Một số loại thuốc kháng histamin có thể gây buồn ngủ. Tuy nhiên, không nên lạm dụng vì có thể gây tác dụng phụ.
● Thuốc an thần-gây ngủ (Hypnotics): Như Z-drugs (Zolpidem, Zopiclone, Zaleplon) hoặc Benzodiazepine (Lorazepam, Alprazolam). Các thuốc này có hiệu quả nhưng tiềm ẩn nguy cơ phụ thuộc và tác dụng phụ nếu sử dụng lâu dài.
● Thuốc đối kháng thụ thể orexin: (ví dụ: Suvorexant) là loại thuốc tương đối mới, hoạt động bằng cách ức chế tín hiệu thức tỉnh.
● Thuốc chủ vận thụ thể melatonin: (ví dụ: Ramelteon) bắt chước tác dụng của hormone melatonin tự nhiên.
● Thuốc chống trầm cảm có tác dụng an thần: (ví dụ: Trazodone, Mirtazapine) đôi khi được sử dụng liều thấp để điều trị mất ngủ ở những người không bị trầm cảm.
Điều trị mất ngủ bằng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ
Như vậy, bài viết đã trả lời câu hỏi bị mất ngủ thường xuyên là bệnh gì? Mất ngủ không chỉ là một vấn đề nhỏ mà có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiều bệnh lý tiềm ẩn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Việc hiểu rõ nguyên nhân và tìm kiếm giải pháp kịp thời là chìa khóa để bạn có thể lấy lại giấc ngủ ngon và chất lượng.
Nếu bạn đang “đau đầu” vì mất ngủ hoặc gặp bất kỳ triệu chứng rối loạn giấc ngủ nào, hãy thăm khám sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả. Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 là địa chỉ thăm khám và điều trị mất ngủ uy tín. Tại đây quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Hô hấp - Giấc ngủ, trang bị hệ thống máy móc tiên tiến và ứng dụng kỹ thuật đo đa ký giấc ngủ an toàn, chẩn đoán chính xác các rối loạn giấc ngủ.
Liên hệ 1900 6923 để đặt lịch thăm khám và tư vấn đo đa ký giấc ngủ tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 ngay hôm nay!
