Bệnh trĩ là một trong những bệnh lý hậu môn – trực tràng phổ biến, gây ra nhiều triệu chứng khó chịu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống của người bệnh. Phân loại bệnh trĩ bao gồm trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ về chúng. Việc phân biệt chính xác trĩ nội và trĩ ngoại là rất quan trọng để có thể nhận biết sớm và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

 Vậy trĩ nội là gì, trĩ ngoại là gì và chúng khác nhau như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Phân biệt trĩ nội và trĩ ngoại

 Trĩ hay bệnh trĩ xảy ra khi các tĩnh mạch ở vùng hậu môn - trực tràng chịu áp lực quá mức khiến chúng bị giãn nở và phình to, tạo thành các búi trĩ. Tình trạng này gây ra cảm giác khó chịu, đau rát ở hậu môn, đặc biệt là khi đi đại tiện.

 Bệnh trĩ được chia thành trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp. Trĩ nội là các búi trĩ hình thành bên trong ống hậu môn, phía trên đường lược. Do nằm sâu bên trong và xung quanh có rất ít dây thần kinh cảm giác đau nên trĩ nội thường không gây đau đớn và khó nhận biết ở giai đoạn đầu.

 Trĩ ngoại là các búi trĩ hình thành phía dưới đường lược, ngay dưới lớp da quanh lỗ hậu môn. Búi trĩ ngoại có thể nhận biết sớm bằng mắt thường hoặc người bệnh có thể sờ thấy một khối mềm, sưng phồng ở rìa hậu môn. Triệu chứng của trĩ ngoại xuất hiện ngay từ khi búi trĩ còn nhỏ, gây đau rát, ngứa ngáy và khó chịu, đặc biệt khi ngồi, đi lại hoặc khi búi trĩ bị sưng viêm.

 Trĩ hỗn hợp là những trường hợp mắc đồng thời cả trĩ nội và trĩ ngoại. Việc điều trị trĩ hỗn hợp vì vậy cũng khó khăn và phức tạp hơn, thường đòi hỏi kết hợp cả điều trị nội khoa và ngoại khoa để đạt hiệu quả tốt nhất.

 Dựa vào vị trí hình thành của búi trĩ, bệnh trĩ có thể chia thành trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp

2. Phân loại cấp độ trĩ nội và trĩ ngoại

2.1. Đối với bệnh trĩ nội

 Trĩ nội được phân loại thành 4 cấp độ chính dựa trên mức độ sa của búi trĩ:

- Trĩ nội độ 1: Búi trĩ nằm hoàn toàn bên trong ống hậu môn và không gây triệu chứng rõ ràng nên rất khó nhận biết. Người bệnh chủ yếu cảm thấy ngứa ở vùng hậu môn hoặc một số ít có thể đại tiện ra máu, nhưng không quá nghiêm trọng.

- Trĩ nội độ 2: Búi trĩ sa ra ngoài hậu môn khi đại tiện hoặc khi rặn mạnh và có thể tự co lại được vào trong. Búi trĩ cũng bắt đầu tiết dịch, gây khó ngứa ngáy, khó chịu nhiều hơn.

- Trĩ nội độ 3: Búi trĩ sa ra ngoài hậu môn mỗi khi đi đại tiện, ho, hắt hơi hoặc khi vận động gắng sức. Lúc này, búi trĩ đã không tự co được, người bệnh phải dùng tay đẩy vào mới trở lại bên trong. Tình trạng này gây cảm giác vướng víu, đau rát thường xuyên, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.

- Trĩ nội độ 4: Giai đoạn này, búi trĩ đã sa hẳn ra ngoài hậu môn và không thể đẩy vào được nữa. Tình trạng búi trĩ sưng to, tiết dịch nhiều, gây đau đớn dữ dội và có nguy cơ cao viêm nhiễm, lở loét.

2.2. Đối với bệnh trĩ ngoại

 Khác với trĩ nội, trĩ ngoại không được phân loại theo các cấp độ 1, 2, 3, 4 cụ thể. Mức độ nặng nhẹ của trĩ ngoại thường được đánh giá dựa trên:

- Kích thước của búi trĩ: Từ nhỏ như hạt đậu đến lớn hơn.

- Mức độ gây đau và khó chịu: Đau âm ỉ hay dữ dội, liên tục hay từng cơn.

- Sự xuất hiện của các biến chứng: Chẳng hạn như viêm nhiễm, huyết khối (cục máu đông trong búi trĩ) gây đau dữ dội, hoặc loét.

 Mặc dù không có cấp độ, nhưng trĩ ngoại có thể tiến triển nặng hơn nếu không được điều trị, từ búi trĩ nhỏ gây ngứa nhẹ đến búi trĩ lớn bị tắc mạch, sưng đau dữ dội và cần can thiệp y tế khẩn cấp.

3. Bệnh trĩ nguyên nhân do đâu?

 Bệnh trĩ hình thành do áp lực kéo dài lên tĩnh mạch vùng hậu môn, khiến chúng bị giãn nở quá mức. Có nhiều yếu tố có thể làm tăng áp lực như:

- Táo bón hoặc tiêu chảy: Táo bón khiến phân khô cứng, buộc chúng ta phải rặn mạnh để tống phân ra ngoài. Điều này gây áp lực lên các tĩnh mạch vùng hậu môn trực tràng, khiến chúng căng giãn và sưng phồng. Ngoài ra, tiêu chảy kéo dài cũng có thể gây kích thích, làm tăng áp lực, dẫn đến bệnh trĩ.

- Chế độ ăn uống thiếu chất xơ: Chất xơ có vai trò quan trọng trong việc làm mềm phân và tăng khối lượng phân. Chế độ ăn ít chất xơ, uống ít nước khiến phân khô cứng, gây khó khăn khi đi ngoài và buộc người bệnh phải rặn nhiều.

- Đi đại tiện sai cách: Thói quen nhịn đi đại tiện khiến phân dồn nén lâu, trở nên khô cứng và gây áp lực lên tĩnh mạch hậu môn trực tràng. Đồng thời việc rặn mạnh và ngồi lâu khi đại tiện cũng góp phần khiến tĩnh mạch căng phồng.

- Ít vận động, ngồi hoặc đứng quá lâu: Những người làm văn phòng, tài xế hoặc ít vận động, đứng, ngồi một chỗ quá lâu làm giảm tuần hoàn máu vùng chậu, dẫn đến bệnh trĩ.

- Mang thai và sinh con: Khi mang thai, tử cung lớn dần chèn ép lên các tĩnh mạch vùng chậu và trực tràng, làm cản trở lưu thông máu.

- Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn tạo thêm áp lực lên vùng bụng và xương chậu, gây cản trở tuần hoàn máu và làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ.

- Lão hóa: Càng lớn tuổi, hệ thống tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả, dễ gây ra các rối loạn như táo bón, tiêu chảy. Bên cạnh đó, sự mất dần Collagen mô vùng chậu cũng gây giãn mạch máu trĩ, dây chằng treo và mô đệm, làm tăng nguy cơ hình thành búi trĩ.

- Các bệnh lý khác: Người mắc xơ gan, suy tim, ho mãn tính hoặc các bệnh lý tạo áp lực lên vùng bụng cũng có thể gián tiếp làm tăng áp lực lên hậu môn - trực tràng, dẫn đến bệnh trĩ nội, trĩ ngoại.

 Nhân viên văn phòng, tài xế và những người ít vận động, ngồi hoặc đứng quá lâu làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ

4. Biểu hiện của trĩ nội và trĩ ngoại

 Ngứa ngáy, đau rát, khó chịu ở vùng hậu môn là những triệu chứng chung của bệnh trĩ. Tuy nhiên biểu hiện của trĩ nội và trĩ ngoại có đôi chút khác biệt như sau:

4.1. Triệu chứng của bệnh trĩ nội

 So với trĩ ngoại, trĩ nội ít gây đau và khó nhận biết hơn ở giai đoạn đầu. Khi búi trĩ nội lớn dần và sa ra ngoài hậu môn có thể gây ra các triệu chứng như:

- Chảy máu khi đi đại tiện. Đây là dấu hiệu điển hình và thường là triệu chứng đầu tiên, phổ biến nhất.

- Tăng tiết dịch nhầy, gây ẩm ướt, ngứa ngáy vùng hậu môn.

- Cảm giác vướng víu tại hậu môn như có phân kẹt lại dù đã đại tiện hết phân.

- Ban đầu, người bệnh thường không cảm thấy đau dù phát hiện chảy máu khi đi đại tiện. Tuy nhiên, tình trạng đau rát có thể trở nên nghiêm trọng khi có biến chứng như sa nghẹt, tắc mạch, viêm loét, nứt hậu môn…

4.2. Triệu chứng của bệnh trĩ ngoại

 Trĩ ngoại thường dễ nhận biết hơn do búi trĩ nằm bên ngoài và gây đau sớm.

- Cảm giác ngứa ngáy, khó chịu, sưng rát ở vùng da quanh hậu môn.

- Người bệnh có thể tự nhìn thấy hoặc sờ thấy một hoặc nhiều búi mềm, có màu hồng hoặc tím sẫm, nằm ngay ở rìa hậu môn. Kích thước có thể thay đổi, lớn hơn khi rặn hoặc gắng sức.

- Xuất hiện các cơn đau ở hậu môn. Cơn đau có thể từ âm ỉ đến dữ dội, gây khó chịu cho người bệnh, đặc biệt là khi đại tiện, ngồi hoặc đi lại nhiều.

- Trĩ ngoại có thể gây chảy máu nhưng ít phổ biến hơn so với trĩ nội. Máu thường xuất hiện khi búi trĩ bị tổn thương do cọ xát với phân cứng, quần áo hoặc khi vệ sinh mạnh.

- Búi trĩ tăng tiết dịch nhầy hoặc có thể sưng to, viêm nhiễm do vệ sinh kém, cọ xát hoặc do tắc mạch.

 Bệnh trĩ ngoại dễ nhận biết hơn do búi trĩ nằm bên ngoài và gây đau sớm

5. Cách phòng ngừa bệnh trĩ

 Phòng ngừa bệnh trĩ nội và trĩ ngoại quan trọng nhất là hạn chế các yếu tố làm tăng áp lực lên tĩnh mạch hậu môn - trực tràng. Bạn có thể bắt đầu bằng việc điều chỉnh chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt hàng ngày như:

- Ăn uống lành mạnh: Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng các nhóm chất, đặc biệt nên tăng cường các loại trái cây, rau xanh, ngũ cốc để bổ sung chất xơ giúp tiêu hóa tốt hơn. Đừng quên uống đủ nước mỗi ngày và hạn chế tiêu thụ các loại thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ hoặc các chất kích thích như rượu, bia, cà phê để ngăn ngừa nguy cơ táo bón.

- Tăng cường vận động: Tập luyện thể chất thường xuyên giúp tăng cường lưu thông máu khắp cơ thể, kích thích nhu động ruột, giảm áp lực lên tĩnh mạch hậu môn và ngăn ngừa táo bón. Nếu công việc của bạn yêu cầu phải ngồi hoặc đứng nhiều, hãy cố gắng đứng dậy đi lại, vận động nhẹ nhàng sau mỗi 30-60 phút.

- Xây dựng thói quen đi đại tiện khoa học: Tạo thói quen đi đại tiện vào một khung giờ cố định mỗi ngày và tránh việc nhịn đại tiện quá lâu, rặn mạnh quá mức và ngồi quá lâu khi đi đại tiện. Đối với bồn cầu ngồi bệt, bạn có thể kê một chiếc ghế dưới chân để tạo tư thế thuận lợi để đẩy phân ra ngoài hơn khi đi đại tiện.

- Vệ sinh hậu môn sạch sẽ và đúng cách: Sau khi đi đại tiện, nên vệ sinh vùng hậu môn bằng nước ấm, sau đó lau khô nhẹ nhàng bằng giấy mềm hoặc khăn sạch. Tránh chà xát mạnh, sử dụng giấy vệ sinh quá thô ráp hoặc các loại xà phòng có chất tẩy rửa mạnh có thể gây kích ứng.

- Duy trì cân nặng hợp lý: Kiểm soát cân nặng, tránh tình trạng thừa cân, béo phì. Trọng lượng cơ thể quá lớn sẽ tạo áp lực lên vùng bụng và xương chậu, gây cản trở tuần hoàn máu và tăng nguy cơ mắc trĩ.

 Xây dựng lối sống lành mạnh, ăn nhiều rau xanh, tăng cường vận động là biện pháp phòng ngừa bệnh trĩ hiệu quả

 Bệnh trĩ, dù là trĩ nội hay trĩ ngoại, đều là những tình trạng phổ biến gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu không được nhận biết và điều trị kịp thời. Việc hiểu rõ trĩ nội là gì, trĩ ngoại là gì, cách chúng biểu hiện và các cấp độ của trĩ nội là chìa khóa để mỗi người tự nhận diện tình trạng sức khỏe của mình.

 Hãy thăm khám bác sĩ chuyên khoa ngay khi nhận thấy các triệu chứng nghi ngờ để được chẩn đoán chính xác loại bệnh trĩ và điều trị đúng cách. Tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Tiêu hóa là địa chỉ đáng tin cậy để bạn thăm khám bệnh trĩ và các bệnh lý liên quan.

 Liên hệ ngay 1900 6923 để đặt lịch khám ngay hôm nay!