Bệnh trĩ là nỗi ám ảnh của nhiều người, gây ra không ít phiền toái và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Trong đó, trĩ nội không chỉ gây khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vậy bệnh trĩ nội là gì? Làm sao để nhận biết và điều trị hiệu quả? Cùng tìm hiểu ngay trong bài viết sau.
1. Bệnh trĩ nội là gì?
Trĩ nội là tình trạng tĩnh mạch ở vùng hậu môn trực tràng phình giãn và tạo thành các búi trĩ nằm phía trên đường lược. Khác với trĩ ngoại, búi trĩ nội nằm sâu bên trong hậu môn nên khó nhận biết trong giai đoạn đầu.
Theo thời gian và sự gia tăng áp lực, búi trĩ có thể to dần và sa ra ngoài khi đi đại tiện. Tình trạng này gây chảy máu, vướng víu và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt.
Đa phần người bệnh chỉ phát hiện và đến khám khi đã có biến chứng như chảy máu hậu môn. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu trĩ nội và thăm khám kịp thời là rất quan trọng để điều trị hiệu quả, tránh biến chứng nặng hơn.
Búi trĩ nội nằm sâu trong ống hậu môn nên khó nhận biết ở giai đoạn đầu
2. Phân loại bệnh trĩ nội
Trĩ nội được chia thành 4 cấp độ tùy theo mức độ sa búi trĩ:
- Trĩ nội độ 1: Búi trĩ nằm hoàn toàn bên trong ống hậu môn nên ít gây đau đớn. Người bệnh chủ yếu cảm thấy ngứa ở hậu môn, một số ít trường hợp có thể thấy máu lẫn trong phân hoặc dính trên giấy vệ sinh.
- Trĩ độ 2: Búi trĩ có thể thập thò hoặc lòi ít ra ngoài trong lúc rặn khi đại tiện. Sau khi đại tiện xong, búi trĩ có thể tự co lại vào bên trong ống hậu môn.
- Trĩ độ 3: Búi trĩ sa ra ngoài mỗi khi đi đại tiện, ho, hắt hơi hoặc khi vận động gắng sức. Tuy nhiên búi trĩ lúc này đã không thể tự co lại, người bệnh cần dùng tay để đẩy vào bên trong. Các triệu chứng đau rát, chảy máu trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt là trong lúc đi đại tiện hoặc khi ngồi quá lâu.
- Trĩ độ 4: Đây là cấp độ nặng nhất của bệnh trĩ nội. Búi trĩ đã sa hẳn ra ngoài hậu môn và không thể dùng tay đẩy vào được nữa. Tình trạng này gây đau đớn dữ dội, viêm nhiễm, lở loét và nguy cơ tắc mạch, hoại tử cao.
3. Nguyên nhân gây bệnh trĩ nội
Bệnh trĩ nội có thể không tránh khỏi do quá trình lão và thiếu Collagen mô vùng hậu môn trực tràng gây giãn mạch máu trĩ, dây chằng treo và mô đệm. Tuy nhiên, hiện nay bệnh trĩ đang ngày càng phổ biến bởi sự gia tăng các yếu tố gây áp lực lên các tĩnh mạch ở vùng hậu môn - trực tràng như:
- Táo bón hoặc tiêu chảy: Khi bị táo bón, việc rặn mạnh để tống phân ra ngoài sẽ tạo áp lực cực lớn lên các tĩnh mạch hậu môn. Ngược lại, tiêu chảy kéo dài cũng khiến vùng hậu môn bị kích thích thường xuyên, làm tăng nguy cơ giãn tĩnh mạch.
- Ăn uống không lành mạnh: Uống ít nước, ăn nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ trong khi không bổ sung chất xơ có thể khiến phân khô cứng, dẫn đến táo bón, gây khó khăn khi đi đại tiện.
- Đi đại tiện sai cách: Thường xuyên nhịn đi đại tiện hoặc ngồi quá lâu, rặn quá sức làm tăng áp lực lên tĩnh mạch hậu môn, dẫn đến hình thành trĩ.
- Mang thai và sinh nở: Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao mắc bệnh trĩ do áp lực của tử cung lên các tĩnh mạch vùng chậu. Quá trình rặn trong khi sinh con cũng gây áp lực rất lớn, làm tăng nguy cơ phát triển hoặc làm nặng thêm tình trạng trĩ nội.
- Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn tạo ra áp lực liên tục lên vùng bụng và xương chậu, gây cản trở sự lưu thông máu và làm suy yếu thành mạch máu.
- Ít vận động: Những người thường xuyên phải ngồi hoặc đứng quá lâu làm giảm lưu thông máu ở vùng chậu và hậu môn, làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch.
- Các bệnh lý khác: Một số bệnh lý như xơ gan, suy tim, ho mãn tính hay các bệnh gây tăng áp lực ổ bụng khác cũng có thể gián tiếp làm tăng áp lực lên hệ thống tĩnh mạch trực tràng – hậu môn, dẫn đến bệnh trĩ.
Những người làm văn phòng, phải ngồi nhiều làm tăng áp lực lên vùng hậu môn và hình thành búi trĩ
4. Triệu chứng của bệnh trĩ nội
So với trĩ ngoại, các triệu chứng của trĩ nội kín đáo và khó nhận biết hơn ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu sẽ rõ ràng hơn, đặc biệt là khi mức độ sa búi trĩ tăng dần. Dưới đây là những triệu chứng điển hình:
- Chảy máu khi đi đại tiện: Đây là triệu chứng điển hình và thường là dấu hiệu đầu tiên của trĩ nội. Khi đi đại tiện, người bệnh có thể phát hiện máu tươi dính trong phân hoặc trên giấy vệ sinh. Tình trạng chảy máu diễn ra thường xuyên hơn khi bệnh tiến triển nặng có thể dẫn đến thiếu máu.
- Ngứa ngáy và khó chịu vùng hậu môn: Khi búi trĩ sa ra ngoài, chúng có thể tiết dịch gây ẩm ướt vùng hậu môn, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây ngứa ngáy, kích ứng da.
- Đau rát: Ở giai đoạn đầu, trĩ nội thường không đau do búi trĩ nằm trên đường lược, nơi có ít dây thần kinh cảm giác. Tuy nhiên, nếu búi trĩ biến chứng như sa nghẹt, tắc mạch, viêm nhiễm, người bệnh sẽ cảm thấy đau đớn dữ dội, đặc biệt khi đi đại tiện, ngồi hoặc đi lại.
- Cảm giác vướng víu, nặng tức vùng hậu môn: Khi búi trĩ lớn dần hoặc sa ra ngoài, người bệnh có thể cảm thấy như có vật gì đó vướng mắc ở hậu môn, gây khó chịu.
Ở giai đoạn đầu, trĩ nội ít gây đau hơn so với trĩ ngoại, dấu hiệu đầu tiên thường gặp là chảy máu khi đại tiện
5. Cách chẩn đoán bệnh trĩ nội
Quá trình chẩn đoán bệnh trĩ nội thường bao gồm việc thăm khám lâm sàng và kiểm tra trực quan khu vực hậu môn trực tràng. Bên cạnh đó, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân thực hiện một số kỹ thuật cận lâm sàng để đánh giá chính xác tình trạng bệnh.
- Hỏi bệnh sử: Bác sĩ sẽ khai thác thông tin tiền sử bệnh lý, các yếu tố nguy cơ như thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống và các triệu chứng người bệnh đang gặp phải.
- Kiểm tra hậu môn - trực tràng: Bác sĩ quan sát hoặc kiểm tra bằng tay để tìm kiếm sự hiện diện và xác định vị trí của búi trĩ cũng như đánh giá trương lực cơ và các vấn đề liên quan.
- Nội soi hậu môn – trực tràng: Sử dụng ống nội soi mềm có gắn camera đưa qua đường hậu môn để kiểm tra bên trong, giúp chẩn đoán chính xác trĩ nội và đánh giá cấp độ bệnh.
6. Các phương pháp điều trị bệnh trĩ nội
Việc điều trị trĩ nội phụ thuộc vào cấp độ bệnh, mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.
6.1. Điều trị nội khoa
Đối với bệnh trĩ nội mức độ nhẹ độ 1 và độ 2, người bệnh có thể áp dụng các phương pháp điều trị nội khoa để kiểm soát triệu chứng, giảm khó chịu và ngăn chặn bệnh tiến triển.
- Điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt: Uống đủ nước, tăng cường chất xơ vào thực đơn hàng ngày để hỗ trợ làm mềm phân, giúp đi đại tiện dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, người bệnh nên kiên trì tập luyện thể chất để giúp kích thích nhu động ruột, cải thiện lưu thông máu và giảm áp lực lên tĩnh mạch hậu môn.
- Xây dựng thói quen đại tiện khoa học: Đi đại tiện vào một giờ cố định trong ngày, không nhịn đại tiện, không rặn mạnh, không ngồi lâu trong nhà vệ sinh.
- Sử dụng thuốc: Các loại thuốc uống, thuốc bôi hoặc thuốc đặt có thể giúp làm giảm các triệu chứng, giảm sưng và co búi trĩ. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để tránh tác dụng phụ không mong muốn.
Các loại thuốc điều trị bệnh trĩ có công dụng giảm nhẹ các triệu chứng và ngăn bệnh tiến triển
6.2. Điều trị ngoại khoa
Khi kích thước búi trĩ to, thường xuyên sa ra ngoài hoặc gây ra các triệu chứng nghiêm trọng mà những biện pháp nội khoa không còn hiệu quả, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định người bệnh thực hiện các thủ thuật can thiệp hoặc phẫu thuật. Mục tiêu là loại bỏ hoặc thu nhỏ búi trĩ, giúp giải quyết triệt để các triệu chứng khó chịu.
- Thắt búi trĩ bằng vòng cao su: Đây là thủ thuật sử dụng vòng cao su thắt quanh gốc búi trĩ nhằm cắt đứt nguồn cung cấp máu, khiến búi trĩ teo lại và rụng đi sau khoảng 7-10 ngày. Đây là thủ thuật đơn giản, có thể thực hiện tại phòng khám nhưng chỉ phù hợp với điều trị trĩ nội độ 1, độ 2.
- Tiêm xơ búi trĩ: Sau khi tiêm dung dịch gây xơ vào, búi trĩ sẽ xơ hóa, teo nhỏ lại và tự rụng. Phương pháp này ít gây đau và thường được chỉ định cho các trường hợp bệnh trĩ nội độ 2 hoặc 3.
- Quang đông hồng ngoại (Infrared Coagulation - IRC): Phương pháp này sử dụng ánh sáng hồng ngoại để làm đông cứng nguồn máu nuôi búi trĩ, làm xơ hóa và co búi trĩ. Đây là phương pháp hiện đại, ít gây đau, đem lại hiệu quả đối với trĩ nội mức độ nhẹ đến trung bình.
- Đốt laser: Sử dụng tia laser để phá hủy hoặc cắt bỏ búi trĩ. Cách chữa bệnh trĩ nội bằng laser ít gây đau, ít chảy máu và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh, đồng thời mang lại hiệu quả cao đối với trĩ nội độ 3 và độ 4.
- Phẫu thuật cắt trĩ kinh điển Milligan Morgan: Bác sĩ thực hiện cắt bỏ từng búi trĩ riêng lẻ, sau đó khâu lại niêm mạc. Phương pháp này mang lại hiệu quả triệt để, phù hợp với các trường hợp trĩ nội độ 3, độ 4. Tuy nhiên, người bệnh có thể cảm thấy đau và cần nhiều thời gian hồi phục.
- Phẫu thuật Longo: Phương pháp này sử dụng máy cắt khâu tự động để cắt một vòng niêm mạc trực tràng phía trên búi trĩ, đồng thời kéo các búi trĩ lên trên và cố định vào vị trí cũ. Phương pháp Longo ít đau hơn so với cắt trĩ truyền thống và thời gian hồi phục nhanh hơn.
Người bệnh cần thăm khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cách chữa bệnh trĩ phù hợp, đem lại hiệu quả
7. Cách phòng ngừa bệnh trĩ nội
Việc duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và điều chỉnh thói quen sinh hoạt hàng ngày là chìa khóa để phòng ngừa và ngăn ngừa nguy cơ tái phát bệnh trĩ nội sau điều trị. Dưới đây là lời khuyên bạn có thể tham khảo và áp dụng:
- Chế độ ăn giàu chất xơ: Bổ sung nhiều rau xanh (bông cải xanh, rau cải bó xôi), trái cây (chuối, đu đủ, cam), và ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám). Chất xơ giúp làm mềm phân, tăng khối lượng phân, thúc đẩy nhu động ruột và giúp đại tiện dễ dàng.
- Uống đủ nước: Uống 1,5-2 lít nước mỗi ngày tùy vào thể trạng để hỗ trợ làm mềm phân, tránh táo bón.
- Hạn chế thực phẩm gây táo bón: Giảm thiểu đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn, cà phê, các sản phẩm từ sữa và thịt đỏ quá nhiều.
- Tập thể dục đều đặn: Vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày (đi bộ, chạy bộ, bơi lội, yoga) giúp tăng cường nhu động ruột, cải thiện tuần hoàn máu và giảm áp lực lên vùng hậu môn.
- Tạo thói quen đi đại tiện khoa học: Đi đại tiện vào một giờ cố định mỗi ngày, tránh việc nín nhịn, không rặn mạnh và ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh.
- Tránh mang vác vật nặng: Hạn chế các hoạt động gắng sức, mang vác vật nặng quá mức cần thiết, vì chúng làm tăng áp lực lên vùng bụng và hậu môn.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Kiểm soát cân nặng, tránh tình trạng thừa cân, béo phì để giảm áp lực lên vùng chậu và tĩnh mạch hậu môn.
- Vệ sinh hậu môn sạch sẽ: Vệ sinh nhẹ nhàng vùng hậu môn sau khi đi đại tiện bằng nước ấm, tránh dùng giấy vệ sinh quá thô ráp hoặc chà xát mạnh. Lau khô nhẹ nhàng.
Điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt hàng ngày là chìa khóa giúp phòng ngừa và hạn chế tái phát bệnh trĩ
Bệnh trĩ nội là một bệnh lý phổ biến, gây ra nhiều khó chịu và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Mặc dù không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như thiếu máu, nhiễm trùng, tắc mạch hoặc sa nghẹt búi trĩ, gây đau đớn và cần can thiệp y tế khẩn cấp.
Việc nhận biết sớm các triệu chứng, hiểu rõ các cấp độ của bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là chìa khóa để kiểm soát và chữa khỏi bệnh trĩ nội. Quan trọng hơn, duy trì một lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống khoa học và thói quen sinh hoạt đúng đắn là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh tái phát.
Đừng ngần ngại thăm khám và tìm kiếm sự tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa ngay khi có dấu hiệu bất thường để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời. Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 là địa chỉ tin cậy, nơi bạn có thể gặp gỡ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và được hỗ trợ bằng các phương pháp hiện đại, an toàn và hiệu quả.
Hãy gọi ngay cho hotline 1900 6923 hoặc đặt lịch hẹn ngay trên website để sớm được thăm khám và tư vấn cùng các chuyên gia hàng đầu tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1.
