Bệnh trĩ là một trong những bệnh lý hậu môn trực tràng phổ biến nhất, gây ra nhiều khó chịu và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Trong đó, bệnh trĩ ngoại dễ nhận biết hơn trĩ nội nhưng do tâm lý chủ quan và e ngại nên nhiều người bỏ qua thăm khám mà tự điều trị bằng các phương pháp nội khoa khiến cho bệnh tiến triển nặng và biến chứng nguy hiểm.
Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân gây bệnh trĩ ngoại là gì, triệu chứng nhận biết cũng như các phương pháp giúp cải thiện và điều trị hiệu quả bệnh lý này!
1. Bệnh trĩ ngoại là gì?
Bệnh trĩ ngoại là các búi trĩ nằm phía dưới đường lược, hình thành do sự phình giãn quá mức của các tĩnh mạch ở vùng hậu môn. Khác với bệnh trĩ nội (búi trĩ nằm bên trong ống hậu môn), trĩ ngoại có thể dễ dàng nhận biết bằng mắt thường hoặc cảm nhận được khi sờ vào.
Trĩ ngoại không được chia thành các cấp độ như trĩ nội, tuy nhiên vẫn có thể đánh giá mức độ nặng nhẹ dựa vào kích thước của búi trĩ, mức độ gây đau, chảy máu và các biến chứng đi kèm. Ở mức độ nhẹ, búi trĩ nhỏ và ít gây khó chịu. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh thường xuyên cảm thấy đau rát, khó chịu ở vùng hậu môn, đặc biệt là khi đi đại tiện hoặc ngồi quá lâu.
Một số trường hợp, trĩ ngoại có thể tiến triển thành huyết khối (cục máu đông trong búi trĩ), gây đau dữ dội và cần được can thiệp y tế khẩn cấp. Người bệnh nên thăm khám sớm khi phát hiện các dấu hiệu của bệnh trĩ ngoại để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Trĩ ngoại là các búi trĩ hình thành phía dưới đường lược
2. Nguyên nhân gây bệnh trĩ ngoại
Bệnh trĩ ngoại hình thành chủ yếu do các yếu tố gây chèn ép và làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch ở vùng hậu môn như:
- Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Thói quen nhịn đi đại tiện hoặc ngồi xổm, ngồi lâu và rặn mạnh khi đi đại tiện.
- Chế độ ăn thiếu cân đối giữa các nhóm chất, ăn nhiều tinh bột, protein, ít chất xơ, thói quen ăn đồ cay nóng, thức ăn nhanh chứa nhiều dầu mỡ, uống ít nước.
- Thường xuyên mang vác vật nặng quá sức hoặc ít vận động ngồi hoặc đứng quá lâu.
- Mang thai và sinh con.
- Thừa cân, béo phì.
- Một số bệnh lý như bệnh gan, tim mạch, ho mãn tính cũng có thể gây tăng áp lực tĩnh mạch và dẫn đến bệnh trĩ.
Táo bón thường xuyên là một trong những tác nhân chủ yếu dẫn đến bệnh trĩ
3. Dấu hiện nhận biết bệnh trĩ ngoại
Người bị trĩ ngoại thường gặp các triệu chứng như:
- Đau rát, ngứa hậu môn: Cơn đau có thể từ âm ỉ đến dữ dội, đặc biệt là khi ngồi lâu hoặc sau khi đi vệ sinh.
- Xuất hiện búi trĩ: Người bệnh có thể sờ thấy một hoặc nhiều búi mềm, có màu hồng hoặc tím sẫm, nằm ngay bên ngoài hậu môn. Kích thước của búi trĩ có thể tăng lên khi rặn hoặc khi vận động mạnh.
- Chảy máu khi đại tiện: So với trĩ nội, trĩ ngoại ít gây chảy máu hơn. Tuy nhiên khi búi trĩ bị cọ xát mạnh có thể bị tổn thương và chảy máu. Người bệnh có thể phát hiện máu tươi lẫn trong phân hoặc dính trên giấy vệ sinh.
- Cảm giác vướng víu ở hậu môn: Người bệnh thường có cảm giác như có vật gì đó vướng ở hậu môn, dù đã đi đại tiện xong, gây khó chịu khi ngồi hoặc di chuyển.
- Tiết dịch: Búi trĩ có thể tiết ra dịch nhầy, gây ẩm ướt và khó chịu vùng hậu môn.
- Sưng tấy, viêm nhiễm: Búi trĩ ngoại có thể bị sưng to, đỏ và đau khi bị viêm nhiễm do vệ sinh kém hoặc do cọ xát.
Người mắc trĩ ngoại thường xuyên cảm thấy đau rát, khó chịu ở vùng hậu môn, đặc biệt là khi ngồi lâu hoặc khi đi đại tiện
4. Bị bệnh trĩ ngoại có nguy hiểm không?
Bệnh trĩ ngoại không đe dọa đến tính mạng, tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống:
- Thiếu máu: Chảy máu mãn tính do trĩ có thể dẫn đến thiếu máu nhược sắc, gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, da xanh xao, hoa mắt, chóng mặt.
- Viêm nhiễm, nhiễm trùng: Búi trĩ nằm ở vị trí dễ bị ẩm ướt và tiếp xúc với phân, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nếu không vệ sinh sạch sẽ, búi trĩ có thể bị viêm nhiễm, loét, thậm chí dẫn đến nhiễm trùng huyết nếu không được điều trị kịp thời.
- Tắc mạch trĩ ngoại (huyết khối trĩ): Đây là một biến chứng cấp tính và rất đau đớn. Một cục máu đông hình thành bên trong búi trĩ, gây sưng to, căng cứng và đau dữ dội. Tắc mạch trĩ cần được xử lý y tế khẩn cấp để giảm đau và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng hơn.
- Sa nghẹt búi trĩ: Trong một số trường hợp nặng, búi trĩ có thể sa ra ngoài và không tự co lên được, bị kẹt lại ở hậu môn, gây đau đớn tột độ và có nguy cơ hoại tử nếu không được can thiệp kịp thời.
- Viêm da quanh hậu môn: Dịch tiết từ búi trĩ và việc vệ sinh kém có thể gây viêm da, ngứa ngáy, lở loét vùng hậu môn.
- Ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống: Đau đớn, ngứa ngáy, khó chịu liên tục do trĩ ngoại có thể gây mất ngủ, căng thẳng, lo âu, ảnh hưởng đến hiệu suất công việc và các mối quan hệ xã hội. Người bệnh có thể ngại giao tiếp, tự ti và hạn chế các hoạt động thể chất.
5. Cách chẩn đoán bệnh trĩ ngoại
Đầu tiên, bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng bạn đang gặp phải (đau, ngứa, chảy máu, khối sa), thói quen đi đại tiện, chế độ ăn uống, tiền sử bệnh lý và các yếu tố nguy cơ khác. Đồng thời, bác sĩ sẽ thăm khám lâm sàng vùng hậu môn bằng mắt thường hoặc dùng tay sờ nắn để đánh giá tình trạng bệnh.
Sau đó, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện một số xét nghiệm và chẩn đoán cận lâm sàng để nhận diện chính xác bệnh trĩ ngoại như:
- Xét nghiệm máu
- Nội soi hậu môn
- Nội soi trực tràng
Việc chẩn đoán chính xác là vô cùng quan trọng, giúp bác sĩ đưa ra phương án điều trị phù hợp và hiệu quả.
Nội soi là phương pháp cận lâm sàng thường được chỉ định trong chẩn đoán bệnh trĩ
6. Các phương pháp điều trị bệnh trĩ ngoại hiệu quả
6.1. Điều trị nội khoa
Cách trị trĩ ngoại bằng các phương pháp nội khoa thường được áp dụng cho các trường hợp trĩ ngoại nhẹ, khi triệu chứng chưa quá nghiêm trọng. Mục tiêu là giảm triệu chứng, kiểm soát bệnh và ngăn ngừa biến chứng. Các phương pháp điều trị nội khoa phổ biến như:
- Điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống: Uống nhiều nước, ăn nhiều chất xơ, tăng cường vận động thể chất, tránh ngồi hoặc đứng quá lâu.
- Thay đổi thói quen đi đại tiện: Hạn chế việc nhịn đi đại tiện, đồng thời nên xây dựng thói quen đại tiện vào một khung giờ cố định hàng ngày, tránh rặn mạnh và vệ sinh sạch sẽ sau khi đại tiện.
- Sử dụng thuốc: Có nhiều loại thuốc khác nhau như thuốc uống, thuốc bôi, thuốc đặt. Tác dụng chủ yếu của các loại thuốc này là giúp giảm nhẹ các triệu chứng, chống viêm và làm co búi trĩ.
- Ngâm hậu môn bằng nước ấm: Đây là biện pháp tự nhiên giúp làm dịu cảm giác đau rát do búi trĩ gây ra. Người bệnh nên thực hiện 2-3 lần một ngày, mỗi lần từ 10-15 phút để hỗ trợ cải thiện tốt nhất.
6.2. Điều trị ngoại khoa
Khi các phương pháp nội khoa không mang lại hiệu quả hoặc khi trĩ ngoại đã gây ra các biến chứng nghiêm trọng như tắc mạch, sa nghẹt, chảy máu nhiều, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật. Dưới đây là một số phương pháp phẫu thuật trĩ ngoại phổ biến nhất hiện nay:
- Cắt trĩ bằng phương pháp Milligan-Morgan: Cắt bỏ từng búi trĩ riêng lẻ sau đó khâu lại niêm mạc. Phương pháp này mang lại hiệu quả điều trị dứt điểm với chi phí thấp, tuy nhiên gây đau nhiều, thời gian hồi phục lâu và nguy cơ nhiễm trùng cao nếu không vệ sinh vết thương đúng cách.
- Phẫu thuật Longo: Sử dụng một máy cắt nối tự động để cắt một khoanh niêm mạc phía dưới niêm mạc trực tràng và nằm trên đường lược. Búi trĩ bị cắt đứt nguồn máu nuôi sẽ teo dần, đồng thời phần niêm mạc bị sa được kéo về vị trí cũ và cố định lại. Tuy nhiên, phương pháp này chủ yếu được chỉ định trong điều trị bệnh trĩ nội nặng độ III, độ IV hoặc trĩ hỗn hợp có tạo vòng.
- Đốt sóng cao tần HCPT: Phương pháp này sử dụng dòng điện cao tần có nhiệt độ từ 70-80 độ C để cắt đứt mạch máu nuôi búi trĩ, khiến búi trĩ xơ teo, sau đó cắt bỏ chúng. Đây là cách trị bệnh trĩ hiện đại, không sử dụng dao kéo nên ít gây đau đớn.
Phẫu thuật là cách chữa bệnh trĩ ngoại triệt được bác sĩ cân nhắc sau cùng khi các biện pháp nội khoa không mang lại hiệu quả
Trĩ ngoại là bệnh lý hậu môn - trực tràng phổ biến gây ra nhiều khó chịu và bất tiện cho người bệnh. Bệnh trĩ ngoại thường gặp nhất ở những đối tượng người cao tuổi, người ăn uống thiếu chất xơ, ngồi nhiều, ít vận động hoặc thường xuyên mang vác quá sức.
Trĩ ngoại tuy không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây nhiều khó chịu, bất tiện trong sinh hoạt và cuộc sống hàng ngày. Các triệu chứng như đau, ngứa, chảy máu và cảm giác vướng víu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và năng suất làm việc của người bệnh. Hơn nữa, nếu không được điều trị kịp thời, trĩ ngoại có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tắc mạch trĩ, nhiễm trùng, thiếu máu mãn tính.
Do đó, khi có các triệu chứng như sờ thấy khối sa ở hậu môn, đau rát, ngứa ngáy, chảy máu khi đi đại tiện hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào khác, bạn nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn điều trị chính xác. Tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị hiện đại sẽ chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp nhất, giúp bạn thoát khỏi những phiền toái do trĩ ngoại gây ra.
Đừng để bệnh trĩ gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống! Hãy liên hệ 1900 6923 và đặt lịch khám ngay hôm nay tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 để được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ giỏi, tận tâm và giàu kinh nghiệm.
