TẠI SAO BỊ SỎI MẬT? SỎI MẬT CÓ CẦN MỔ KHÔNG?

Nhiều người khi phát hiện sỏi mật đều băn khoăn có cần mổ không, có nguy hiểm không và khi nào nên điều trị. Thực tế, không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật, nhưng nếu chủ quan, sỏi có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm túi mật, viêm tụy cấp, tắc mật hay thậm chí nhiễm trùng đường mật. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân hình thành sỏi mật và khi nào cần phẫu thuật cắt túi mật để điều trị.

1. Nguyên nhân hình thành sỏi mật

Sỏi mật là những tinh thể rắn được tạo thành khi thành phần của dịch mật bị mất cân bằng hoặc khi dòng chảy của mật bị ứ trệ trong thời gian dài. Dịch mật vốn là hỗn hợp gồm cholesterol, muối mật và bilirubin. Khi một trong các thành phần này thay đổi bất thường, chúng có thể kết tụ lại thành sỏi.

Hiện nay, sỏi mật thường được chia thành hai nhóm chính dựa trên cấu tạo:

● Sỏi cholesterol: Đây là loại sỏi phổ biến nhất, hình thành khi lượng cholesterol trong dịch mật quá cao, vượt khả năng hòa tan của muối mật. Các yếu tố nguy cơ hàng đầu là chế độ ăn giàu chất béo và cholesterol, béo phì, giảm cân nhanh, và yếu tố di truyền.

● Sỏi sắc tố (bilirubin): Bilirubin là sản phẩm phân hủy của hồng cầu, bình thường được gan xử lý và đưa vào mật. Tuy nhiên, khi lượng bilirubin tăng bất thường, chúng dễ kết tụ và tạo thành sỏi.

Sỏi mật là các tinh thể rắn ứ đọng bên trong túi mật

Sự hình thành sỏi túi mật còn liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và các bệnh lý như:

● Chế độ ăn uống: Chế độ ăn giàu chất béo, cholesterol, ít chất xơ.

● Giới tính và tuổi tác: Phụ nữ do ảnh hưởng của hormone estrogen và người trên 40 tuổi có nguy cơ cao hơn.

● Thay đổi cân nặng: Giảm cân quá nhanh do chế độ ăn kiêng khắt khe hoặc phẫu thuật giảm cân làm tăng tiết cholesterol vào mật.

● Bệnh lý kèm theo: Béo phì, tiểu đường, bệnh Crohn, xơ gan hoặc các bệnh lý tan máu cũng làm tăng đáng kể nguy cơ hình thành sỏi.

● Di truyền: Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình cũng đóng một vai trò nhất định trong việc xác định nhóm đối tượng có nguy cơ mắc sỏi mật cao.

Việc nắm vững các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ này là vô cùng quan trọng để chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt và kiểm tra sức khỏe định kỳ là chìa khóa quan trọng để phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh.

2. Khi nào cần phẫu thuật sỏi túi mật

Không phải trường hợp sỏi mật nào cũng cần mổ. Có những người mang sỏi nhiều năm nhưng không có triệu chứng vẫn có thể “chung sống” với sỏi mà không cần mổ ngay. Tuy nhiên, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn uống phù hợp và thăm khám định kỳ để bác sĩ theo dõi kích thước, số lượng sỏi và tình trạng túi mật.

Một số trường hợp sỏi cholesterol kích thước nhỏ có thể được điều trị nội khoa bằng thuốc. Những thuốc này hoạt động như acid mật, giúp hòa tan sỏi nhỏ và giảm nguy cơ hình thành sỏi mới. Tuy vậy, phương pháp này chỉ hiệu quả với sỏi nhỏ, chưa gây triệu chứng, và cần thời gian điều trị dài. Đa số trường hợp sỏi lớn hoặc đã xuất hiện biến chứng vẫn cần phẫu thuật.

Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật cắt túi mật trong các trường hợp sau:

● Sỏi gây đau hoặc có triệu chứng: Người bệnh xuất hiện đau hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị, đau quặn từng cơn, đặc biệt sau ăn nhiều dầu mỡ. Khi các cơn đau tái diễn nhiều lần, rất có thể sỏi đang tăng kích thước hoặc số lượng, và phẫu thuật là cần thiết để ngăn biến chứng.

● Sỏi nhỏ nhưng dễ di chuyển xuống ống mật chủ: Sỏi có kích thước 5-7mm có thể rơi vào ống mật chủ, gây tắc mật hoặc viêm tụy cấp. Đây là tình trạng nguy hiểm, cần mổ dự phòng để tránh biến chứng đe dọa tính mạng.

● Sỏi túi mật kèm polyp túi mật: Khi người bệnh có cả sỏi và polyp túi mật, đặc biệt polyp >1cm hoặc tăng kích thước nhanh, nguy cơ ác tính cao hơn, bác sĩ sẽ cân nhắc cắt túi mật để loại bỏ đồng thời sỏi và polyp, giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư.

● Sỏi túi mật gây biến chứng: Sỏi mật có thể gây ra các biến chứng như viêm túi mật cấp hoặc mạn tính, sỏi kẹt cổ túi mật… không chỉ gây đau dữ dội mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Những trường hợp này cần phẫu thuật càng sớm càng tốt để bảo vệ chức năng gan mật.

Trường hợp sỏi lớn hoặc xuất hiện biến chứng cần phẫu thuật

3. Các phương pháp phẫu thuật cắt túi mật điều trị sỏi mật

Khi sỏi túi mật gây triệu chứng hoặc có nguy cơ dẫn đến biến chứng, phẫu thuật cắt túi mật là phương pháp điều trị hiệu quả và triệt để nhất. Hiện nay, hai phương pháp cắt túi mật phổ biến gồm phẫu thuật nội soi và phẫu thuật mổ hở, mỗi phương pháp có chỉ định và ưu điểm riêng.

3.1. Cắt túi mật theo phương pháp nội soi

Đây là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất hiện nay vì ít xâm lấn, phục hồi nhanh và an toàn cao. Bác sĩ thực hiện các vết rạch nhỏ trên thành bụng để đưa dụng cụ nội soi và camera vào. Hình ảnh phóng đại giúp phẫu thuật viên quan sát rõ túi mật và thực hiện thao tác cắt bỏ chính xác.

Phẫu thuật nội soi có tính an toàn cao

3.2. Cắt túi mật theo phương pháp mổ hở

Phẫu thuật cắt túi mật theo phương pháp mổ hở cho phép quan sát trực tiếp cấu trúc gan mật, phù hợp trong các tình huống phức tạp. Phương pháp này thường được chỉ định khi người bệnh không đủ điều kiện để tiến hành nội soi hoặc khi người bệnh rơi vào tình trạng nặng như:

● Viêm túi mật cấp nặng, túi mật hoại tử hoặc thủng.

● Sỏi kẹt cổ túi mật kèm dính nhiều.

● Viêm phúc mạc mật, chảy máu khó kiểm soát.

● Bất thường giải phẫu gây khó khăn cho nội soi.

Tuy nhiên, do vết mổ lớn nên phương pháp này khiến người bệnh đau nhiều hơn, thời gian hồi phục kéo dài và nguy cơ nhiễm trùng, biến chứng sau mổ cũng cao hơn. Bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi chỉ định mổ hở để đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.

Mổ hở là phương pháp truyền thống cần nhiều thời gian hồi phục hơn

4. Khám và điều trị sỏi mật tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1

Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 là địa chỉ uy tín trong thăm khám và điều trị các bệnh lý gan mật, trong đó có sỏi túi mật. Phòng khám quy tụ đội ngũ bác sĩ Tiêu hóa – Gan mật và Ngoại Tổng quát giàu kinh nghiệm, đến từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM và nhiều bệnh viện tuyến đầu.

Người bệnh được tiếp cận hệ thống máy móc chẩn đoán hiện đại như siêu âm, chụp CT, chụp MRI, nội soi… giúp phát hiện chính xác vị trí, kích thước và mức độ ảnh hưởng của sỏi túi mật. Từ đó, bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp: theo dõi định kỳ, điều trị nội khoa hoặc chỉ định phẫu thuật khi cần thiết.

Khám và điều trị sỏi mật tại PKBVDHYD1

Như vậy, không phải tất cả trường hợp có sỏi túi mật đều cần phẫu thuật túi mật. Nếu sỏi mật không gây triệu chứng, việc theo dõi định kỳ là ưu tiên. Tuy nhiên, khi sỏi gây ra đau quặn mật tái phát, viêm túi mật cấp, tắc mật, viêm tụy cấp hoặc nghi ngờ ung thư, phẫu thuật cắt túi mật là phương pháp cần thiết.

Nếu bạn đang gặp biểu hiện nghi ngờ sỏi mật hoặc muốn kiểm tra sức khỏe gan mật, PKBVDHYD1 là địa chỉ uy tín để thăm khám, chẩn đoán và điều trị an toàn, hiệu quả. Hãy liên hệ hotline 1900 6923 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, bảo vệ sức khỏe của chính mình.