RỐI LOẠN LO ÂU LÀ GÌ? NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU, BIỆN PHÁP

Rối loạn lo âu là tình trạng tâm lý phổ biến, trong đó người bệnh thường xuyên cảm thấy sợ hãi hoặc lo lắng quá mức mà không rõ nguyên nhân cụ thể. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể. Cùng Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!

1. Nguyên nhân gây rối loạn lo âu?

Rối loạn lo âu là tình trạng rối loạn cảm xúc đặc trưng bởi cảm giác khó chịu mơ hồ, lo sợ lan tỏa. Người bị rối loạn lo âu cũng có thể gặp phải các triệu chứng thần kinh tự chủ như vã mồ hôi, đau đầu, siết chặt ở ngực, khó chịu ở vùng thượng vị, cảm thấy khô miệng, bứt rứt, không thể đứng yên hay ngồi yên một chỗ.

Bệnh lý rối loạn lo âu khác với lo âu thông thường trong đời sống. Chúng ta có thể dựa trên các tiêu chuẩn như cường độ lo âu, thời gian kéo dài, khả năng kiểm soát lo âu … để phân biệt.

Lo âu không được xem là bệnh lý khi phù hợp với nguyên nhân gây lo âu và cảm giác này sẽ mất đi khi nguyên nhân đã được giải quyết.

Đối với bệnh lý rối loạn lo âu, không có nguyên nhân rõ ràng hay quá mức. Các triệu chứng thường nặng nề, gây nhiều khó chịu và căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của người bệnh.

Nguyên nhân gây bệnh rối loạn lo âu rất khó để có thể xác định chính xác

Nguyên nhân gây bệnh rối loạn lo âu rất khó để có thể xác định chính xác. Tuy nhiên, một số yếu tố nguy cơ khiến bạn dễ mắc bệnh rối loạn lo âu hơn người khác như:

Do yếu tố di truyền: Theo các nhà nghiên cứu Mỹ ghi nhận nếu trong gia đình có người thân, cha, mẹ có tiền sử mắc bệnh về tâm lý thì con cái cũng có nguy cơ cao gặp phải căn bệnh này.
Do yếu tố tâm lý: Người bị sang chấn tâm lý thuở nhỏ, tính cách dễ lo âu …
Do yếu tố môi trường, xã hội: Căng thẳng từ trong gia đình, môi trường sống, tình trạng stress kéo dài từ môi trường làm việc …
Do các yếu tố sinh hóa thần kinh

2. Các loại bệnh rối loạn lo âu thường gặp và triệu chứng

Rối loạn lo âu có hai triệu chứng chính là lo lắng hoặc sợ hãi quá mức, đôi khi có thể đi kèm các triệu chứng khó thở, khó ngủ, khó đứng yên một chỗ và không thể tập trung.

Tùy vào loại rối loạn lo âu mắc phải, người bệnh sẽ có các triệu chứng cụ thể cho từng loại. Dưới đây là một số triệu chứng rối loạn lo âu thường gặp như:

Rối loạn lo âu lan tỏa (rối loạn lo âu toàn thể): Rối loạn lo âu lan tỏa là tình trạng lo lắng, lo âu quá mức trong nhiều hoạt động. Tình trạng lo âu này khó kiểm soát, cơ thể có thể đi kèm các triệu chứng bất thường như bực tức, căng thẳng cơ, khó ngủ, bứt rứt trong người, gây khó chịu và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống, sức khỏe của người bệnh.
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD): Người bị rối loạn ám ảnh cưỡng chế thường có những hành vi lặp đi lặp lại và những suy nghĩ ám ảnh, không thể kiểm soát. Chẳng hạn như rửa tay liên tục, sắp xếp đồ đạc, lau dọn liên tục vì sợ vị trùng, vi khuẩn …. Điều này khiến người bệnh mất tập trung, rối loạn, giảm hiệu quả công việc hoặc tránh né các hoạt động dễ làm họ cảm thấy ám ảnh, lo âu, đồng thời hạn chế các mối quan hệ và hoạt động đời sống của người bệnh.

Rối loạn lo âu có hai triệu chứng chính là lo lắng hoặc sợ hãi quá mức

Rối loạn hoảng loạn: Biểu hiện chính của rối loạn hoảng loạn là những cơn hoảng sợ, người bệnh có tâm lý sợ hãi cực độ chi phối. Cơn hoảng sợ thường xảy ra đột ngột và trong thời gian ngắn, gây phản ứng cơ thể dữ dội như khó thở, đau tim, đau ngực … Điều này khiến người bệnh có xu hướng hạn chế giao tiếp, tránh xa nơi có cơn hoảng sợ xảy ra. Đặc biệt, người bệnh có thể bị lo âu dữ dội tái diễn, không giới hạn ở bất kỳ tình huống hay hoàn cảnh đặc biệt nào.
Rối loạn lo âu xã hội (hay còn gọi là nỗi ám ảnh xã hội): Biểu hiện đặc trưng của rối loạn lo âu xã hội bởi sự lo lắng quá mức trong các tình huống xã hội. Lo âu và lo sợ ở người bị ám ảnh sợ xã hội thường tập trung ở việc bị bẽ mặt, xấu hổ nếu họ không đáp ứng mong đợi. Chẳng hạn như sợ ánh đèn sân khấu, sợ trình bày trước đám đông, sợ gặp gỡ người lạ …

3. Cách điều trị rối loạn lo âu

Để điều trị rối loạn lo âu hiệu quả, cách tốt nhất là điều trị kết hợp giữa việc sử dụng thuốc và các liệu pháp tâm lý theo chỉ định của bác sĩ. Đây là quá trình điều trị cần nhiều thời gian, cụ thể như:

Điều trị rối loạn lo âu bằng liệu pháp tâm lý trị liệu: Chuyên gia tâm lý sẽ dành nhiều thời gian để điều trị và hỗ trợ tâm lý cho bạn. Qua những cuộc trò chuyện tâm lý sẽ giúp bạn hiểu thêm về tình trạng bệnh, những khó khăn bạn đang gặp phải. Từ đó, bạn có thể khám phá bản thân nhiều hơn cũng như tìm được hướng điều trị phù hợp cho mình.
Điều trị rối loạn lo âu bằng thuốc: Người bị rối loạn lo âu cần được thăm khám cùng bác sĩ để được xác định loại thuốc điều trị nào phù hợp. Điều trị bằng thuốc có thể được bác sĩ chỉ định người bệnh từ 6 tháng đến 1 năm, tùy theo tình trạng bệnh. Đặc biệt, người bệnh cần tái khám cùng bác sĩ định kỳ để điều chỉnh liều lượng phù hợp với tình trạng sức khỏe thực tế.

Để điều trị rối loạn lo âu bằng liệu pháp tâm lý

Bên cạnh việc điều trị bằng thuốc hay điều trị bằng liệu pháp tâm lý trị liệu, người bệnh có thể thực hiện một số phương pháp tự nhiên giúp bản thân giảm nhẹ các triệu chứng của rối loạn lo âu như:

Dành thời gian yêu thương bản thân mỗi ngày: Mỗi ngày bạn có thể dành 20 phút thư giãn hay thực hiện hoạt động nào đó giúp tinh thần thoải mái, thư giãn và dễ chịu.
Tập thể dục thể thao thường xuyên: Chọn một hoạt động vận động thể chất tùy vào tình trạng sức khỏe của bạn. Hoạt động thể dục thể thao rất cần thiết và hiệu quả đối với người mắc bệnh rối loạn lo âu.
Chăm sóc giấc ngủ: Ngủ ngon, ngủ đủ giấc, tập luyện hít thở sâu sẽ giúp tinh thần thoải mái, năng lượng hơn.
Tránh các đồ uống có chứa caffein hay chất kích thích.

Trên đây là các phương pháp điều trị giúp bạn giải tỏa căng thẳng, giảm nhẹ cảm xúc lo âu, sợ hãi. Trên thực tế không có phương pháp điều trị chung cho tất cả người bệnh rối loạn lo âu mà cần điều trị mang tính cá thể hóa.

Từng người bệnh sẽ có cách điều trị phù hợp riêng với tình trạng sức khỏe. Vì thế, người bệnh có thể thử khám phá các hoạt động khác giúp tâm trạng thư giãn, dễ chịu hoặc thăm khám cùng bác sĩ điều trị tâm lý.

Nếu bạn đang gặp phải những lo âu kéo dài ảnh hưởng đến cuộc sống, đừng ngần ngại thăm khám tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1.

Bác sĩ CKII Trần Minh Khuyên là chuyên gia trong lĩnh vực Tâm thần – sẽ trực tiếp thăm khám và đồng hành cùng bạn trong quá trình điều trị hiệu quả.